Pierwsza pomoc dla zwierząt domowych

Każdy z nas może znaleźć się w sytuacji, gdy zwierzę będzie potrzebowało natychmiastowej pomocy. W takich chwilach najważniejsze są: spokój, szybka reakcja i wezwanie odpowiednich służb lub lekarza weterynarii. Poniżej mini poradnik, jak powinna wyglądać pierwsza pomoc dla zwierząt domowych oraz co należy zrobić w poszczególnych sytuacjach.

Pierwsza pomoc dla zwierząt ma ogromne znaczenie, a nawet może decydować o ich życiu. Przeczytaj, co robić w różnych sytuacjach, z którymi każdy z nas może się spotkać.

Co zrobić, gdy nasz domowy zwierzak potrzebuje pomocy?

W pierwszych trzech krokach należy skupić się na zachowaniu spokoju i zabezpieczeniu zwierzęcia.

1. Zachowaj spokój i poproś o pomoc. Jeśli jest inna osoba w pobliżu – poproś o wsparcie, dodatkowe ręce mogą się przydać.
2. Zabezpiecz pupila, żeby nie uciekł – łatwiej pomóc kotu na kanapie niż pod nią.
3. Oceń, co się dzieje i czy potrzeba natychmiastowej pomocy specjalisty – czekając na transport do najbliższej lecznicy możesz wykonywać dalsze kroki, które zależą od rodzaju urazu.

Kolejne kroki zależą od rodzaju urazu. Poniżej przedstawiamy najważniejsze czynności, które można samodzielnie podjąć w poszczególnych przypadkach.

Rany i pogryzienia

Małe rany – przemyj wodą, zdezynfekuj, w miarę możliwości oczyść ranę (podetnij futro), zabezpiecz gazą i bandażem/plastrem.

Większe rany, w tym pogryzienia – po oczyszczeniu rany zatamuj krwawienie większą ilością gazy, uściśnij. Jeśli przesiąknie, NIE ZDEJMUJ, dołóż kolejną warstwę opatrunku na górę. Pilnie zorganizuj transport do lecznicy. Jeśli są ciała obce w ranie, nie wyjmuj ich!

Zabezpiecz przed przemieszczeniem, zrób opatrunek wokół, uciśnij ranę obok. Przy pogryzieniu dodatkowo koniecznie zapisz kontakt do właściciela drugiego zwierzęcia lub zrób zdjęcie drugiego zwierzęcia (zwykle pies). Jeśli nie jesteś w stanie ustalić źródła pogryzienia, poinformuj o tym weterynarza. Zgłoś pogryzienie służbom.

Zadławienie, zakrztuszenie

W tym przypadku konieczna jest kontrolna wizyta u weterynarza. Zanim jednak zwierzę tam dotrze, możemy samodzielnie wykonać kilka prostych rzeczy.

Zakrztuszenie – jak najszybciej udrożnij drogi oddechowe. Otwórz pysk, zobacz czy widać coś blokującego powietrze, w razie możliwości wyjmij. Nie bój się działać! Urazy można później wyleczyć, są mniej groźne niż uduszenie! Pochyl głowę zwierzęciu lekko w dół, możesz uciskać brzuch stojąc nad stojącym zwierzęciem – obejmij zwierzę pod linią żeber, zwiń dłoń w pięść, dynamicznie uciskaj ku górze.

Zachłyśnięcia – nie panikuj, bo zwierzę może bardziej się krztusić albo zacząć uciekać. Obserwuj, czy można pomóc. Poklep po grzbiecie, możesz także działać jak przy zadławieniu.

Wymioty i biegunki

Długotrwałe biegunki i wymioty zawsze są wskazaniem do wizyty w lecznicy weterynaryjnej. Jeśli Twoje zwierzę jest bardziej kompaktowych rozmiarów albo jest młodym dzieciakiem, biegunki i wymioty mogą być bardzo groźne, bo zwierzę szybko się odwadnia.

Ważne! Jeśli zwierzę zacznie wymiotować, nie hałasuj i nie płosz, bo może dojść do zakrztuszenia i pojawią się groźne komplikacje. Lepiej wyprać tapicerkę niż leczyć zapalenie płuc 🙂

Sezon letni, czyli kłosy traw i ukąszenia owadów

Ukąszenie owada – natychmiast weterynarz, nie ryzykuj dużej opuchlizny i wstrząsu. Od razu zadzwoń po pomoc. Jeśli dotyczy np. łapki czy grzbietu, w międzyczasie schłodź miejsce ukąszenia – mokry ręcznik, mrożonka, lód (nie przykładaj lodu bezposrednio do ciała tylko np. przez ściereczkę). Jeśli ukąszenie było w okolicy głowy, pilnuj drożności dróg oddechowych, od razu dzwoń do weterynarza po wskazówki.

Ostre kłosy traw, drzazgi itd. – jeśli w łapce i płytko, możesz wyjąć, zabezpiecz jak przy małym zranieniu i koniecznie idź na kontrolę. Kłosy są podstępne, może zostać kawałeczek w ranie i zapamiętacie to na długo jeśli zbagatelizujecie 😉

Kłos w oku/uchu – oko łzawi, jest zmrużone, zwierzę trzepie uszami albo się po nich drapie? Zajrzyj, czy nie widać przyczyny, kłosy mogą się wbić lub tylko zranić. Zdezynfekuj uszko (jak ranę na skórze, miejscowo, nie wlewaj nic głęboko do ucha!), oczka możesz delikatnie przelać solą fizjologiczna (małe ampułki do kupienia w aptece). Idź na kontrolę, oczka są ważne 🙂 pilnuj pupila, żeby nie drapał się po uszach/oczach – jeśli czekacie chwilę na wizytę i macie taką opcję, załóż kołnierz ochronny. Mniej podrażnione rany goją się szybciej.

Kleszcze

Jeśli Twoje zwierzę wychodzi na zewnątrz, bezwzględnie zabezpieczaj je przed kleszczami przez cały rok. Dobierz z weterynarzem odpowiednie środki, jest wiele opcji. Obroże (nie dla kotów, niebezpieczeństwo uduszenia), kropelki, tabletki, a ostatnio nawet zastrzyki.

Jeśli zdarzy się ukąszenie kleszcza, usuń go specjalną pęsetą, pętlą lub kartą. Nie wykręcaj. Nie smaruj niczym kleszcza. Możesz także poprosić weterynarza o pomoc. Obserwuj przez następne dni czy nie ma pogorszenia samopoczucia, w razie wątpliwości od razu idź do lecznicy.

Obszerny materiał o dostępnych preparatach do zabezpieczania kotów i psów przeciw kleszczom znajdziesz TUTAJ.

Ranne zwierzę domowe bez opiekuna w terenie – co robić?

W pierwszych krokach:

• zabezpiecz przed ucieczką,
• uważaj na ewentualne pogryzienia (można nakryć kocem/bluzą, żeby ograniczyć ruchy),
• zadzwoń po pomoc lub poproś ludzi wokół.

Jeśli zwierzę jest przytomne i sytuacja nie wygląda poważnie, postępuj jak z własnym domowym tylko ostrożniej.

• zlokalizuj najbliższą lecznicę,
• zadzwoń na straż miejska lub policję, żeby zgłosić takie zwierzę,
• u weterynarza poproś o sprawdzenie chipa – można szybciej ustalić właściciela,
• warto napisać ogłoszenie na lokalnej grupie o znalezieniu takiego zwierzęcia.

Zwierzęta domowe bez opiekuna oraz zwierzęta dzikie

Każde spotkane zwierzę “nie moje”:

• jeśli jesteś w mieście – telefon na straż miejską/eko patrol (986),
• jeśli brak takiej służby – dzwoń na numer alarmowy (112).

Dzwoniąc na numer alarmowy niekiedy trzeba wykazać się sporą determinacją, gdyż pracownicy infolinii nie zawsze wiedzą, gdzie przekierować takie zgłoszenie. Jednak pamiętaj – policja ma obowiązek pomóc! Każda gmina ma (a przynajmniej, zgodnie z prawem, powinna mieć) podpisaną umowę z lekarzem weterynarii, który ma obowiązek przyjechać do rannego zwierzęcia, niezależnie od pory dnia i nocy. A także z lecznicą, gdzie można umieścić ranne lub chore zwierzę domowe oraz ze schroniskiem, które przyjmuje zagubione, bezdomne zwierzęta – również jeśli są chore bądź ranne. Z kolei w przypadku zwierząt nieudomowionych policja wzywa zazwyczaj służby leśne lub kontaktuje się z ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt.

Szerzej o pomocy dla dzikich zwierząt napiszemy w oddzielnym materiale.

Ekstremalne przypadki – wypadki komunikacyjne

Przede wszystkim zapewnij bezpieczeństwo wokół siebie i zabezpiecz zwierzę przed ucieczką. Nie czekaj, od razu wezwij pomoc (telefon alarmowy), poproś ludzi wokół o wsparcie, zadzwoń do lecznicy całodobowej po zdalne wsparcie lekarza. W miarę możliwości nie przenoś zwierzęcia albo ogranicz jego ruchy. Przykryj kocem, żeby się nie wychodziło. Opcjonalnie możesz przykryć oczy (uważaj na dostęp powietrza!), żeby uspokoić zwierzę.

Jak przygotować się do udzielenia pierwszej pomocy dla zwierząt?

Co warto zrobić prewencyjnie, aby być przygotowanym do udzielenia pierwszej pomocy dla zwierząt?

Bezwzględnie – zapisz numer do najbliższej lecznicy całodobowej, najlepiej i w telefonie, i w widocznym miejscu np. na lodówce. Jak nie wiesz jak pomóc, dzwoń – nawet przez telefon lekarz poinstruuje.

Kot i inne małe zwierzęta – transporter zawsze pod ręką. Nie w piwnicy, nie na pawlaczu!
Pamiętaj o kocyku na transporter i o butelce z ciepłą/zimną wodą do środka, żeby przy mrozach/upałach zapewnić odpowiednie warunki.

Opiekujesz się pupilem rodziny/znajomych? Poproś o listę z informacjami, gdzie znajduje się apteczka, lecznica, transporter, książeczka zdrowia zwierzaka.

Wyposaż apteczkę w artykuły przydatne także dla pupila. Nie zapomnij zabrać jej na urlop 🙂

Apteczka dla zwierząt powinna zawierać:

• środki opatrunkowe (gaza, bandaż, plastry bez opatrunku),
• środki do dezynfekcji,
• specjalne pęsety do usuwania kleszczy,
• sól fizjologiczna,
• maść z antybiotykiem.

Dla zaawansowanych – rozważ kurs pierwszej pomocy weterynaryjnej. W wielu miejscach można zapisać się stacjonarnie, ale także w internecie znajdziesz podstawowe filmiki instruktażowe.

Podstawowe zasady udzielania pierwszej pomocy dla zwierząt domowych

Podsumowując, warto przygotować się na wypadek potrzeby udzielenia pierwszej pomocy dla zwierząt. Bowiem znajomość chociażby podstaw, może okazać się bardzo pomocna w opanowaniu paniki i rozpoczęciu metodycznych działań.

Bądź przygotowany do udzielenia pierwszej pomocy dla zwierząt:

• miej zawsze zapisany telefon do lecznicy całodobowej,
• transporter/smycz zawsze na wierzchu,
• doposaż domową i wyjazdową apteczkę,
• w terenie dzwoń na numery alarmowe.

Poziom pro:

• książeczka zdrowia swojego zwierzaka na wierzchu,
• kursy pomocy dla zwierząt,
• nagrania instruktażowe w internecie.

Poniżej mini ściągawka działań, jakie należy podjąć w przypadku różnych urazów zwierzęcia. Można taką ściągawkę zapisać np. w telefonie by mieć zawsze przy sobie taką podstawową instrukcję udzielania pierwszej pomocy dla zwierząt.

Autorką tekstu jest Aleksandra Kawińska, wolontariuszka Fundacji Koteria.