Najgorszy mit o kotach: “Kot zawsze spada na cztery łapy”

Powiedzenie, że kot zawsze spada na cztery łapy jest głęboko utrwalone w społeczeństwie. Nie jest to absolutnie prawdą! Jest to najbardziej krzywdzący i brzemienny w fatalne skutki mit o kotach. Wyjaśniamy, skąd wzięło się to stwierdzenie i dlaczego jest to MIT, FAŁSZ I NIEPRAWDA.

Chociaż koty są wyjątkowo zwinne, mają wyjątkowo rozwinięty zmysł równowagi i fizjologicznie występuje u nich zjawisko obracania się podczas spadania, twierdzenie że kot zawsze spada na cztery łapy to nieprawda. Koty nie umieją fruwać i podlegają takim samym prawom fizyki, jak wszystko inne na Ziemi. Niestety, nadal jest wiele osób, w tym również opiekunów kotów, którzy wierzą w ten mit i bagatelizują podstawy bezpieczeństwa. Z ogromną krzywdą dla kotów.

Skąd się wzięło powiedzenie, że kot zawsze spada na cztery łapy?

Ten głęboko zakorzeniony mit o kotach ma swoje źródło w specyfice kociej anatomii. Otóż koty cechuje wyjątkowo rozwinięty zmysł równowagi – jeden z najbardziej zaawansowanych w świecie zwierząt. Odpowiada on za położenie ciała w przestrzeni i jest ściśle związany ze słuchem i wzrokiem. Mianowicie, narząd równowagi – błędnik błoniasty – zlokalizowany jest w części ucha wewnętrznego. Przekazuje on informacje do mózgu kota, gdzie są one przetwarzane i porównywane z wrażeniami wzrokowymi. Pozwala to na precyzyjne utrzymanie ciała we właściwej pozycji. Dodatkowo, w utrzymaniu równowagi kotom pomaga ogon, który działa jak tyczka akrobaty chodzącego po linie.

Zaawansowany zmysł równowagi to jednak nie wszystko. Ponieważ koty cechuje także elastyczny szkielet. Unikalna budowa kręgosłupa i brak obojczyka pozwalają kotu na chodzenie po wąskich krawędziach, rozmaite akrobacje i sprawne manewry ciałem.

Połączenie tych dwóch unikalnych cech kociej anatomii – rozwiniętego zmysłu równowagi i elastycznego szkieletu – sprawia, że koty potrafią wykonać tzw. odruch wyprostny – czyli błyskawicznie zorientować się w przestrzeni i wykonać w powietrzu manewr ciałem, by wylądować na łapach.

I ta właśnie umiejętność jest źródłem powiedzenia, że kot zawsze spada na cztery łapy. I chociaż sama specyficzna kocia umiejętność okręcania ciała w locie, tak aby wylądować na łapach jest faktem, to niestety absolutną nieprawdą jest, że dzieje się tak zawsze i w każdych warunkach.

Czy kot zawsze spada na cztery łapy? Jak jest naprawdę?

Sam fakt posiadania odruchu prostującego nie oznacza wcale, że mechanizm zawsze działa, jest niezawodny i czyni z kotów istoty niezniszczalne. Niestety, cały opisany mechanizm w wielu przypadkach zawodzi. Bowiem uwarunkowany jest wieloma różnymi czynnikami. Mianowicie to, czy odruch prostujący zadziała zależy od takich parametrów, jak m.in.:

• wysokość i czas na reakcję – zwykle kot potrzebuje co najmniej 30–50 cm przestrzeni, by zdążyć obrócić ciało w powietrzu
  • przy upadku z niedużej wysokości (np. z kanapy) – kot może nie zdążyć się obrócić,
  • przy upadku z bardzo dużej wysokości (np. z 4 piętra) – mimo tego, że kot będzie miał czas i przestrzeń na prawidłowe ułożenie ciała, nie da się wyeliminować praw fizyki, stąd sama siła upadku bardzo często prowadzi do poważnych obrażeń lub śmierci na miejscu,
• stan zdrowia i wiek kota – młode kocięta nie posiadają w pełni wykształconego odruchu wyprostnego, zaś starsze lub schorowane koty mogą mieć ograniczenia ruchowe uniemożliwiające lub spowalniające wykonanie obrotu w powietrzu,
• charakter upadku – kiedy kot spada w wyniku potknięcia, może wylądować w sposób niekontrolowany na boku, plecach czy innych częściach ciała.

Czasem wystarczy ułamek sekundy, by zwierzę, które nie dość szybko wykonało obrót uderzyło w ziemię barkiem czy żuchwą. Wbrew pozorom dość często zdarza się także, że nawet koty, którym uda się wylądować na czterech łapach odnoszą kontuzje. Dzieje się tak zwłaszcza przy upadkach z dużej wysokości. Fizyki nie da się oszukać, nawet sprawny obrót ciała i amortyzujące działanie kończyn, nie uchronią kota spadającego z dużej wysokości od energii i siły upadku. Zatem również kot, który wyląduje na czterech łapach jest narażony na połamanie kości kończyn czy pęknięcie żuchwy przy uderzeniu brodą w podłoże. Niestety przy dużej wysokości wiele upadków kończy się także śmiercią kota. Dlatego tak ważne jest zabezpieczanie okien i balkonów siatką.

Konsekwencje powielania mitu o spadającym kocie

Ponieważ powiedzenie, że kot zawsze spada na cztery łapy utarło się i utrwaliło przez dziesięciolecia i dalej jest przekazywane, wiele osób, w tym opiekunów kotów, bagatelizuje kwestię zabezpieczania okien i balkonów siatką ochronną.

Często zdarza się, że opiekun kota twierdzi, że nic się kotu nie stanie, gdy np. wypadnie z 1, 2 czy 3 piętra. Ba! Są opiekunowie, którym kot wypadł i miał akurat tyle szczęścia, że się nie połamał. I podają to jako argument przeciwko zakładaniu zabezpieczeń z siatki. Bo przecież kot wypadł i nic mu się nie stało. Owszem, może się tak zdarzyć i zdarza się, że koty wypadają nawet z wyższych pięter i wychodzą z tego bez szwanku. Jednak to nie reguła. To, że raz czy nawet dwa zdarzyło się kotu mieć tyle szczęścia wcale nie oznacza, że kolejnym razem nie zabije się spadając.

“Przecież kotu nic się nie stanie” – inne argumenty opiekunów kotów

Na pewno każdy zna takie osoby, które mają kota (koty) w mieszkaniach bez osiatkowanego balkonu. Oprócz mitu o kocie zawsze spadającym na cztery łapy, powołują się one na wiele innych argumentów. Mówią np., że “przecież kot nie jest samobójcą i nie wyskoczy”, “przecież kot jest mądry i widzi, że wysoko” albo “wypuszczam kota na balkon tylko w mojej obecności, pod nadzorem”. Tymczasem nie należy zapominać, że koty, chociaż są bardzo inteligentne, to jednak są zwierzętami, u których decydującą rolę odgrywa instynkt.

Kot, jako polujący drapieżnik może zadziałać instynktownie i wyskoczyć za przelatującym ptakiem czy motylem. I zrobi to tak sprawnie i szybko, że nawet człowiek mający super moce nie zdąży go w porę złapać.

Są też opiekunowie kotów, którzy nie siatkują okien czy balkonów bo “nie lubią krat”. To według mnie najbardziej egoistyczne podejście. Ludzie, którzy przekładają swoje estetyczne upodobania nad zdrowie, życie i bezpieczeństwo innej żyjącej istoty nie powinni podejmować się opieki nad zwierzętami. Przecież nikt nikogo nie zmusza, żeby mieć kota. Jeśli komuś nie podobają się siatki w oknach czy na balkonie może zdecydować się na inne zwierzę niż kot. Lub na pluszową maskotkę.

Koty to nie ptaki – nie potrafią fruwać! Osiatkuj okno!

Chociaż natura wyposażyła koty w niezwykłe umiejętności, koty to nie ptaki i fruwać nie umieją. Upadek z dużej wysokości zawsze niesie ze sobą ryzyko śmierci, trwałego kalectwa lub urazów. Tak naprawdę wysokość wcale nie musi być duża. Zdarza się, że kot niefortunnie spadnie z fotela czy z szafy i połamie sobie kości. Każdy przypadek jest inny i jest masę czynników, które mogą zadecydować o tragedii. Przy wypadnięciu z balkonu duże znaczenie ma np. to, czy podłożem na dole jest beton czy trawnik. A może “po drodze” znajdują się drzewa, dach śmietnika lub inne wystające elementy, które – z jednej strony mogą zamortyzować upadek, zaś z drugiej nieszczęśliwie zmienić kierunek lotu lub uszkodzić ciało kota.

Odruch prostujący nie chroni kota przez urazami. Jeśli kot nie umrze na miejscu, może doznać szeregu kontuzji – złamań kończyn, żuchwy, kręgosłupa, urazów wewnętrznych, krwotoków. I nawet jeśli uda się go wyleczyć tak, by nie pozostał niepełnosprawny do końca życia, to wiąże się to dla kota z bólem i cierpieniem. Zaś dla opiekuna – z wysokimi kosztami leczenia. Operacje ortopedyczne to wydatek rzędu kilku tysięcy złotych. Czy nie lepiej te pieniądze zainwestować w porządne osiatkowanie balkonu? Kalkulacja zysków i strat jest w tym przypadku oczywista.

Zobacz również: Osiatkowanie okna i balkonu dla kota – podstawa bezpieczeństwa