Wścieklizna w Polsce wciąż groźna

Wścieklizna w Polsce wbrew pozorom nie jest chorobą należącą wyłącznie do przeszłości. W 2026 roku potwierdzono już sześć ognisk w czterech województwach. Wirusa wykrywano przede wszystkim u dzikich zwierząt, ale jeden z przypadków dotyczył kota. Najnowsze ogniska stwierdzono we wrześniu, dlatego Inspekcja Weterynaryjna przypomina o profilaktyce i prowadzi jesienną akcję szczepienia lisów przeciwko wściekliźnie.

Wścieklizna w Polsce nie należy do przeszłości. Ta choroba nadal występuje i zagraża zwierzętom oraz ludziom. 2026 r. potwierdzono już sześć ognisk wścieklizny w czterech województwach. Przy czym nie tylko u dzikich zwierząt, bowiem jeden z przypadków dotyczył kota. Zaś najnowsze ogniska stwierdzono we wrześniu.

W Polsce w 2026 roku stwierdzono sześć ognisk wścieklizny

Według najnowszego komunikatu Głównego Inspektoratu Weterynarii, opublikowanego 18 września br., w roku 2026 w Polsce potwierdzono sześć ognisk wścieklizny. Chorobę stwierdzono w czterech województwach: lubelskim, podlaskim, mazowieckim i podkarpackim. Pierwszy tegoroczny przypadek wykryto 13 kwietnia w województwie lubelskim. Co ważne, dotyczył on zwierzęcia domowego – kota. Kolejne zakażenia potwierdzano już przede wszystkim u dzikich zwierząt: jenota, lisów i kuny.

Szczególnie zwraca uwagę fakt, że aż trzy z sześciu tegorocznych ognisk wykryto w ostatnich tygodniach – we wrześniu. Mianowicie, 3 września wirusa stwierdzono u lisa w województwie mazowieckim, 14 września u kuny na Podkarpaciu, a 17 września u kolejnego lisa w województwie lubelskim.

Tabela 1. Ogniska wścieklizny stwierdzone w Polsce w 2026 roku

Źródło: Główny Inspektorat Weterynarii, stan według komunikatu z 18 września 2026 r.

Warto przy tym zaznaczyć, że są to ogniska wścieklizny stwierdzone u zwierząt zarażonych tym wirusem, a nie przypadki zachorowania ludzi na wściekliznę.

Zobacz także: Dziś obchodzimy Światowy Dzień Walki z Wścieklizną

Najwięcej ognisk w województwie lubelskim. U jakich zwierząt?

Najwięcej tegorocznych ognisk wścieklizny – trzy z sześciu – stwierdzono dotychczas w województwie lubelskim. Przy czym dwa z nich wystąpiły w powiecie bialskim: u kota w gminie Zalesie oraz u lisa w gminie Janów Podlaski. Trzeci przypadek potwierdzono 17 września u lisa w miejscowości Marysin, w gminie Telatyn w powiecie tomaszowskim. Pozostałe trzy ogniska wykryto pojedynczo w województwach podlaskim, mazowieckim i podkarpackim. W województwie mazowieckim zakażonego lisa stwierdzono w miejscowości Płosków-Kolonia, w gminie Sarnaki, w powiecie łosickim.

Z kolei jeśli chodzi o gatunki, wirus najczęściej był w tym roku wykrywany u lisów, których dotyczą trzy z sześciu ognisk. Pozostałe przypadki stwierdzono u jenota, kuny oraz kota. Pięć z sześciu tegorocznych zakażeń dotyczyło więc zwierząt dzikich. Nie oznacza to jednak, że wścieklizna jest zagrożeniem wyłącznie podczas kontaktu z lisem. Wirusem mogą zakażać się różne gatunki ssaków, a tegoroczny przypadek u kota jest ważnym przypomnieniem, dlaczego warto szczepić również koty wychodzące, szczególnie na terenach, na których choroba występuje.

Szczególną ostrożność powinno wzbudzić dzikie zwierzę zachowujące się nietypowo – na przykład tracące naturalny lęk przed człowiekiem, podchodzące bardzo blisko zabudowań lub wykazujące zaburzenia ruchu. Z drugiej strony samo nietypowe zachowanie nie pozwala rozpoznać wścieklizny. Nie należy samodzielnie łapać ani dotykać podejrzanego, chorego czy martwego dzikiego zwierzęcia.

Wirusem wścieklizny mogą zakażać się różne gatunki ssaków. Tegoroczny przypadek stwierdzenia tej choroby u kota jest ważnym przypomnieniem, dlaczego warto szczepić również koty wychodzące, szczególnie na terenach Polski wschodniej, na których odnotowano występowanie tego wirusa.

Co dzieje się po wykryciu ogniska wścieklizny?

Stwierdzenie przypadku wścieklizny oznacza uruchomienie działań mających ograniczyć ryzyko dalszego rozprzestrzeniania się wirusa. Jak informuje GIW, konkretne środki kontroli i zwalczania choroby wprowadzane są na podstawie aktów prawa miejscowego, tj. rozporządzeń powiatowych lekarzy weterynarii lub wojewodów. W zależności od sytuacji epidemiologicznej mogą zostać wyznaczone obszary zagrożone oraz wprowadzone dodatkowe obowiązki dla właścicieli zwierząt.

Tak stało się m.in. po stwierdzeniu wścieklizny u lisa w województwie mazowieckim. Na obszarach zagrożonych w powiatach łosickim i bialskim wprowadzono między innymi nakaz szczepienia kotów przeciwko wściekliźnie. Dodatkowo obowiązek szczepienia kotów obowiązuje również na wskazanych terenach województwa lubelskiego. Dlatego osoby mieszkające na terenach, na których wykryto wściekliznę, powinny śledzić komunikaty właściwego powiatowego i wojewódzkiego lekarza weterynarii. Bowiem lokalne zasady mogą być bardziej rygorystyczne niż przepisy obowiązujące standardowo w całej Polsce.

W całym kraju obowiązkowe pozostaje szczepienie psów przeciwko wściekliźnie. W przypadku kotów nie ma ogólnopolskiego obowiązku szczepienia każdego zwierzęcia, jednak szczepienie jest szczególnie zalecane w przypadku kotów wychodzących i może stać się obowiązkowe na obszarach zagrożonych.

Jesienne szczepienia lisów przeciwko wściekliźnie

Jednym z najważniejszych elementów profilaktyki wścieklizny w Polsce są doustne szczepienia lisów wolno żyjących. Jesienna akcja prowadzona przez Inspekcję Weterynaryjną rozpoczęła się 3 września i potrwa do 30 września 2026 roku. Przynęty ze szczepionką są zrzucane z samolotów oraz wykładane ręcznie.

Jesienią 2026 roku szczepienia odbywają się zgodnie z harmonogramem:

• 3–12 września – woj. podkarpackie,
• 4–5 września – woj. kujawsko-pomorskie,
• 7–9 września – woj. podlaskie,
• 9–10 września – woj. warmińsko-mazurskie,
• 10–13 września – woj. lubelskie,
• 10–16 września – woj. mazowieckie,
• 17–30 września – woj. łódzkie i świętokrzyskie,
• 20–30 września – woj. małopolskie.

Do szczepienia stosowany jest preparat Rabadrop umieszczony w przynęcie przeznaczonej dla lisów. Sama przynęta ma kolor od brązowo-zielonego do brązowego i może mieć kształt kwadratowy lub kulisty. Wewnątrz znajduje się plastikowy blister z napisem „Uwaga – szczepionka przeciw wściekliźnie”. Zawarta w nim szczepionka ma postać zawiesiny w kolorze od pomarańczowego do czerwono-fioletowego. Jeśli podczas spaceru znajdziemy taką przynętę, nie należy jej podnosić ani dotykać. Bowiem pozostawienie na niej zapachu człowieka może sprawić, że lis nie będzie chciał jej zjeść.

Walka ze wścieklizną to przede wszystkim profilaktyka

Jak pokazują tegoroczne przypadki, wścieklizna w Polsce nadal występuje i nie wolno o niej zapominać. Szczepienie lisów jest jednym z najważniejszych działań, które pozwalają ograniczać występowanie wirusa w środowisku. Ale nie jedynym. Równie ważne są inne działania zapobiegawcze, które tworzą wspólnie system ochrony przed chorobą.

W przypadku wścieklizny profilaktyka ma szczególne i najważniejsze znaczenie. Bowiem chociaż jest to choroba śmiertelnie niebezpieczna, dzięki działaniom zapobiegawczym można skutecznie ograniczać ryzyko zakażenia.

Czytaj również: Szczepienie kotów na wściekliznę – dlaczego to takie ważne?