Jak zbadać kota bez rozlewu krwi? Badanie kota w lecznicy

Jak zbadać kota bez rozlewu krwi? Badanie kota w lecznicy

Badanie kota w lecznicy bywa czasami okupione krwią – lekarza lub opiekuna. Bowiem słodki mruczek śpiący na kanapie może w gabinecie weterynaryjnym w ciągu kilku sekund przeistoczyć się w kłębek zębów, pazurów i futra. I nie dlatego, że nagle stał się „dziki” albo „agresywny”. Najczęściej jest po prostu przerażony i wykorzystuje wszystkie dostępne sposoby, żeby odzyskać kontrolę nad sytuacją. Są jednak metody, aby zminimalizować stres i strach kociego pacjenta.

Badanie kota zazwyczaj jest trudniejsze niż badanie psa. Nie oznacza to jednak, że rozwiązaniem musi być siłowanie się ze zwierzęciem. Wręcz przeciwnie. Współczesne podejście do kociego pacjenta opiera się na ograniczeniu stresu, obserwowaniu wysyłanych przez niego sygnałów i stosowaniu możliwie najmniejszego przymusu. Czasem wystarczy dać kotu kilka minut. Innym razem zbadać go w dolnej części transportera, na rękach opiekuna albo okrytego kocykiem. A jeśli to nadal za mało, warto wówczas rozważyć leki zmniejszające lęk lub sedację podczas badania.

Dlaczego kot w gabinecie zmienia się nie do poznania?

Dla kota wizyta weterynaryjna zaczyna się na długo przed samym badaniem. Najpierw pojawia się transporter, często wyciągnięty specjalnie na tę okazję. Potem podróż samochodem, obce dźwięki i zapachy, poczekalnia, psy, inni ludzie, a na koniec zupełnie obce pomieszczenie i nieznany człowiek, który próbuje go dotykać. Z naszej perspektywy to rutynowa wizyta. My to wiemy, ale z perspektywy kota może to być ciąg sytuacji, nad którymi nie ma żadnej kontroli.

Koty są zwierzętami silnie związanymi ze swoim terytorium. Znajome otoczenie zapewnia im poczucie bezpieczeństwa. Dlatego już samo opuszczenie go może wywoływać napięcie. Zaś w gabinecie dodatkowo pojawiają się zapachy innych zwierząt, nieznane dźwięki i dotyk obcych osób. W takich warunkach kot może próbować ucieczki, schowania się albo obrony. Może syczeć, warczeć, uderzać łapą, gryźć lub gwałtownie próbować wyrwać się z rąk.

Może jednak zrobić również coś zupełnie przeciwnego: zastygnąć bez ruchu. I właśnie takie zachowanie szczególnie łatwo błędnie zinterpretować. Bo skoro leży nieruchomo, nie syczy i nie gryzie, można uznać, że „świetnie znosi wizytę”. Tymczasem znieruchomienie może być reakcją obronną wynikającą z bardzo silnego lęku. Aktualne wytyczne dotyczące postępowania przyjaznego kotom podkreślają, że podczas wizyty należy oceniać nie tylko zachowanie zwierzęcia, ale również jego stan emocjonalny i odpowiednio dostosowywać sposób badania.

Kot agresywny czy po prostu przestraszony?

W gabinetach weterynaryjnych często mówi się o „agresywnym” albo „nieobsługiwalnym” kocie. Warto jednak pamiętać, że gryzienie czy drapanie jest przede wszystkim zachowaniem obronnym. Zazwyczaj kot ostrzega, zanim zaatakuje. Tyle że nie zawsze potrafimy te sygnały odpowiednio wcześnie zauważyć.

Na narastające napięcie mogą wskazywać m.in. takie objawy, jak:

  • rozszerzone źrenice,
  • uszy odchylone na boki lub do tyłu,
  • ciało napięte i przyciśnięte do podłoża,
  • podkulony albo gwałtownie poruszający się ogon,
  • próby schowania głowy,
  • intensywne obserwowanie dłoni człowieka,
  • syczenie i warczenie,
  • szybki oddech,
  • próby wycofania się lub ucieczki.

Im wcześniej zauważymy te sygnały, tym większa szansa, że uda się zmienić sposób postępowania, zanim kot przejdzie do bardziej zdecydowanej obrony. To ważne również ze względów praktycznych. Bowiem silny stres nie tylko pogarsza samopoczucie zwierzęcia. Może wpływać na tętno, oddech, ciśnienie, temperaturę czy poziom glukozy, a przez to utrudniać interpretację niektórych wyników badania. Stresująca wizyta zwiększa również ryzyko, że przy kolejnych wizytach także będzie trudno. Może też być powodem mniejszej pewności personelu przy następnych badaniach kota.

Zapamiętaj

Kot, który syczy, drapie lub gryzie w gabinecie, nie jest „złym” ani agresywnym kotem. Bardzo często mówi po prostu: „boję się, nie mam dokąd uciec, zostaw mnie”. Celem badania nie powinno być więc siłowe „pokonanie” kota, lecz przeprowadzenie potrzebnych czynności w sposób możliwie bezpieczny i najmniej stresujący.

Jak zbadać kota bez walki?

Nie ma jednej metody odpowiedniej dla wszystkich kotów. Jeden pacjent po chwili sam wyjdzie z transportera i zacznie zwiedzać gabinet. Drugi najbezpieczniej będzie się czuł, pozostając na swoim kocyku. Trzeci nie pozwoli się dotknąć bez wcześniejszego podania leków. Dlatego jedną z najważniejszych zasad jest dopasowanie sposobu badania do konkretnego kota.

W przypadku transportera z odpinaną górną częścią nie zawsze trzeba wyciągać kota na siłę przez niewielkie drzwiczki. Można zdjąć górę i rozpocząć badanie, pozostawiając zwierzę w dolnej części transportera. Daje mu to choć trochę znajomego zapachu i poczucia bezpieczeństwa. Niektóre koty wolą siedzieć podczas badania na kocyku w transporterze, inne z kolei będą lepiej się czuły na kolanach albo w ramionach opiekuna. Jeśli pozwala na to charakter badania i jest to bezpieczne, nie ma powodu, aby za wszelką cenę zmuszać kota do pozostawania w określonej pozycji na stole.

Współczesne zalecenia dotyczące postępowania z kotem w gabinecie weterynaryjnym kładą duży nacisk na minimalne konieczne unieruchomienie. Bowiem mocniejsze przytrzymywanie nie zawsze powoduje, że kot zaczyna lepiej współpracować. U części zwierząt może wręcz zwiększać lęk i reakcję obronną. Czasem mniej naprawdę oznacza więcej. Spokojny głos, wolne i przewidywalne ruchy, kilka minut na oswojenie się z pomieszczeniem oraz wykonywanie kolejnych czynności bez zbędnego pośpiechu mogą o wiele bardziej ułatwić badanie niż działanie siłowe i próba natychmiastowego unieruchomienia kota.

Oczywiście nie oznacza to , że kota nigdy nie wolno przytrzymać. Przy wielu procedurach jest to konieczne dla bezpieczeństwa zarówno kota, jak i ludzi. Chodzi jednak o to, żeby zastosowany sposób był proporcjonalny do sytuacji i nie powodował większego stresu, niż rzeczywiście jest to potrzebne.

Co może pomóc podczas badania kota?

W zależności od konkretnego zwierzęcia, przydatne może być:

  • pozostawienie kota przez chwilę w otwartym transporterze,
  • zdjęcie górnej części transportera zamiast wyciągania kota na siłę,
  • badanie na znajomym kocyku,
  • ograniczenie liczby osób znajdujących się w gabinecie,
  • ograniczenie hałasu i gwałtownych ruchów,
  • pozwolenie kotu na przyjęcie pozycji, w której czuje się najbezpieczniej,
  • wykorzystanie ręcznika lub kocyka do delikatnego zakrycia głowy kota,
  • wykonanie najmniej stresujących elementów badania jako pierwszych,
  • przerwanie czynności na chwilę, jeżeli napięcie wyraźnie narasta.

Dużą rolę może odegrać również opiekun. Gdyż to on najlepiej zna swojego kota i często wie, czego zwierzę się boi, czego nie toleruje albo w jaki sposób najłatwiej je uspokoić. Warto powiedzieć o tym lekarzowi. Jeśli wiemy, że kot panicznie reaguje na chwytanie łap, nie znosi dotykania brzucha albo podczas poprzedniej wizyty próbował ugryźć przy pobieraniu krwi, taka informacja może pomóc przygotować badanie inaczej. Tak, by uniknąć najbardziej stresujących elementów.

Kiedy lepiej nie walczyć z kotem?

Są koty, których mimo najlepszych chęci nie da się w konkretnym momencie dokładnie zbadać na spokojnie. I właśnie wtedy szczególnie ważne jest, aby nie traktować skutecznego unieruchomienia zwierzęcia jako celu samego w sobie. Jeśli kolejne próby wywołują u kota narastającą panikę i sprawiają, że broni się on coraz gwałtowniej, wówczas rozsądniej jest zmienić plan.

Zastosowanie farmakologii w celu zmniejszenia stresu kota

W przypadku kotów bardzo silnie reagujących na wizyty lekarz może zalecić podanie jeszcze w domu leku zmniejszającego lęk i ułatwiającego przeprowadzenie badania. Przy czym należy podkreślić, że nie powinno się podawać takich preparatów samodzielnie ani korzystać z leków pozostałych po wcześniejszym leczeniu. Ich dobór i dawkowanie powinien ustalić lekarz dla konkretnego zwierzęcia.

Inną możliwością jest sedacja, czyli farmakologiczne uspokojenie pacjenta. Wciąż zdarza się, że opiekunowie odbierają ją jako ostateczność albo znak, że „nie udało się opanować kota”. Tymczasem przy odpowiednich wskazaniach może być to rozwiązaniem bezpieczniejszym i znacznie mniej obciążającym niż długotrwałe siłowanie się z przerażonym zwierzęciem.

Sedacja może umożliwić dokładne obejrzenie jamy ustnej, ocenę bolesnych miejsc, pobranie materiału do badań, przeprowadzenie diagnostyki obrazowej czy innych procedur, których kot normalnie nie pozwoliłby wykonać.

Nie każde badanie trzeba wykonać za pierwszym podejściem

Czasem najrozsądniejszym rozwiązaniem jest zatrzymanie się, opracowanie innego planu i przeprowadzenie potrzebnych czynności w warunkach, w których zwierzę będzie mniej przerażone. To właśnie jest jedna z największych różnic między podejściem, że „kot musi dać się zbadać” a współczesnym zaleceniom przyjaznym kotom.

Bowiem nie chodzi o to, by udowodnić, kto jest silniejszy.

Chodzi o uzyskanie wiarygodnych informacji o stanie zdrowia pacjenta w sposób możliwie bezpieczny dla kota, lekarza i opiekuna.

Dobrego badania nie mierzy się ilością użytej siły

Oczywiście nie każda wizyta będzie spokojna. Nie każdy kot usiądzie grzecznie na stole, pozwoli zajrzeć sobie do pyska i poda łapę do pobrania krwi. Kot pozostaje kotem – zwierzęciem wyposażonym w pazury, zęby, bardzo szybki refleks i własne granice. Dlatego osoby pracujące z kotami muszą dbać również o własne bezpieczeństwo. Pogryzienie czy głębokie zadrapanie nie jest błahostką, a ręce lekarza weterynarii są przecież jego podstawowym narzędziem pracy.

Jednocześnie prawidłowego podejścia do kota nie powinno się oceniać według tego, czy udało się go za wszelką cenę unieruchomić.

Dobre badanie to takie, podczas którego udało się uzyskać potrzebne informacje, nie doprowadzając kota do skrajnej paniki. Zwłaszcza, jeśli można było tego uniknąć.

Czasami oznacza to dwie minuty spokojnego osłuchiwania kota siedzącego na kocu. Bądź zdjęcie góry transportera czy pomoc opiekuna. Innym razem będą to leki podane przed wizytą albo sedacja. Bo medycyna przyjazna kotom zaczyna się od bardzo prostej rzeczy: zrozumienia, że kot nie próbuje utrudnić nam pracy. On po prostu próbuje sobie poradzić z sytuacją, której nie rozumie i której najczęściej bardzo się boi.

Czytaj również: Kot w lecznicy weterynaryjnej – pacjent drugiej kategorii?

kot w lecznicy weterynaryjnej

Kot w lecznicy weterynaryjnej – pacjent drugiej kategorii?

Kot to nie mały pies. Choć wydaje się to oczywiste, przez wiele lat to właśnie pies był w lecznicy weterynaryjnej pacjentem bardziej „domyślnym”. Tymczasem koty różnią się od psów nie tylko zachowaniem. Inaczej reagują na stres, inaczej komunikują ból i złe samopoczucie, a ich badanie, diagnostyka i leczenie wymagają uwzględnienia specyfiki tego gatunku. Czy zatem kot w lecznicy weterynaryjnej jest pacjentem drugiej kategorii?

Oczywiście kot nie powinien być pacjentem drugiej kategorii. Jednak splot kilku czynników sprawia, że czasem nim zostaje. Koty rzadziej trafiają na badania profilaktyczne, długo ukrywają objawy choroby, wizytę w lecznicy często przeżywają jako ogromny stres, a przestraszone potrafią skutecznie uniemożliwić dokładne zbadanie. W efekcie pomoc może przyjść bardzo późno, jak również diagnostyka może być trudniejsza niż w przypadku psa.

Koty trafiają do lekarza rzadziej niż psy

Od lat zwraca się uwagę na dysproporcję pomiędzy opieką weterynaryjną zapewnianą psom i kotom. W badaniach prowadzonych m.in. w Stanach Zjednoczonych wykazywano, że koty, mimo swojej ogromnej popularności jako zwierzęta domowe, korzystają z opieki weterynaryjnej rzadziej niż psy. Jedną z przyczyn jest już sama trudność związana z wizytą: złapanie kota, umieszczenie go w transporterze, podróż samochodem i stres w lecznicy.

Jest jednak jeszcze jedna, bardzo ważna różnica. Psa obserwujemy podczas spacerów kilka razy dziennie. Widzimy, jak chodzi, biega, wstaje, oddaje mocz, interesuje się otoczeniem. Łatwiej zauważyć, że nagle zostaje z tyłu, nie chce iść, kuleje albo ma trudności ze wstawaniem. Kot może natomiast chorować kilka metrów od nas i przez długi czas nawet uważny opiekun może nie wychwycić subtelnej zmiany w jego zachowaniu, świadczącej o rozpoczynającej się czy trwającej chorobie.

Nadal je, korzysta z kuwety czy śpi na kanapie. Tyle że już nie wskakuje na najwyższą półkę. Na parapet dostaje się przez krzesło. Rzadziej się bawi. Więcej śpi. Nie myje dokładnie grzbietu albo wybiera legowisko, do którego łatwiej się dostać. Każda z tych zmian osobno może wydawać się drobiazgiem. Dopiero gdy spojrzymy na nie razem, możemy zobaczyć kota, który od pewnego czasu próbuje radzić sobie z bólem albo chorobą.

💛 Koteria radzi

W przypadku kota ważne jest nie tylko to, co robi, ale także to, czego przestał robić. Jeśli dotąd codziennie wskakiwał na parapet, bawił się wieczorem albo spał na piętrze, a stopniowo z tego rezygnuje, warto zastanowić się dlaczego. Zmiana zachowania może być jednym z pierwszych sygnałów problemu zdrowotnego.

Kot to nie mały pies

Pies i kot należą do dwóch różnych gatunków, mają zupełnie inną komunikację i inaczej radzą sobie w sytuacji zagrożenia. Dlatego również podczas wizyty weterynaryjnej wymagają innego podejścia. Pies zazwyczaj łatwiej pokazuje człowiekowi swoje emocje w sposób, który potrafimy odczytać. W przypadku kota komunikaty bywają subtelniejsze, a reakcje wynikające z zagrożenia błyskawiczne. Kot, który czuje, że nie może uciec, może zacząć syczeć, drapać i gryźć. Z kolei inny może zrobić coś zupełnie przeciwnego i np. znieruchomieć. I właśnie tutaj bardzo łatwo o nieporozumienie. Bowiem kot, który podczas badania się nie rusza, wcale nie musi być spokojny. Może być po prostu przerażony.

Współczesna medycyna kotów coraz większą wagę przywiązuje więc nie tylko do tego, co wykonuje się podczas badania, ale również jak. Dla ograniczenia stresu podczas badania kota znaczenie ma wiele czynników. To m.in. sposób wyjmowania kota z transportera, siła używana przy przytrzymywaniu, możliwość schowania się, hałas, zapachy, obecność psów, a nawet tempo wykonywania kolejnych czynności.

Czasami zamiast wyciągać kota na siłę, lepiej zdjąć górną część transportera i rozpocząć badanie, pozostawiając zwierzę na znajomym kocyku. Jednego kota można spokojnie zbadać przy opiekunie, inny będzie potrzebował leków ograniczających lęk przed wizytą, a u kolejnego najbardziej humanitarnym rozwiązaniem może być sedacja. I wcale nie oznacza to niepowodzenia! Wręcz przeciwnie – w określonych sytuacjach może pozwolić dokładnie zbadać zwierzę bez walki, ogromnego stresu i ryzyka pogryzienia.

Kot jest mistrzem ukrywania bólu i choroby

Jednym z największych problemów w diagnostyce kotów jest to, że zwierzęta te potrafią niezwykle długo dobrze funkcjonować pomimo bólu i choroby. Nie oznacza to oczywiście, że świadomie nas „oszukują”. Maskowanie osłabienia jest elementem ich biologii. Dlatego pierwszym objawem choroby zazwyczaj nie są spektakularne zmiany i wyraźne pogorszenie stanu zdrowia. Zamiast tego pojawiają się subtelne sygnały. Przykładowo:

  • kot mniej chętnie się bawi,
  • więcej niż zwykle śpi,
  • przestaje wskakiwać w miejsca, które wcześniej osiągał bez problemu,
  • wskakując wyżej zaczyna korzystać ze stopni pośrednich – krzesła, stołu czy niższej półki,
  • trudniej mu pielęgnować sierść,
  • chowa się częściej niż dotychczas,
  • staje się drażliwy albo unika dotyku,
  • zmienia zwyczaje związane z kuwetą,
  • je mniej lub zmienia sposób pobierania pokarmu,
  • stopniowo traci masę ciała.

To właśnie dlatego u kota tak ważna jest znajomość jego codziennej rutyny. Opiekun, który obserwuje zwierzę każdego dnia, z jednej strony ma ogromną przewagę. Może bowiem zauważyć drobną zmianę, której lekarz podczas kilkunastominutowej wizyty nie ma szans zobaczyć. Jednak z drugiej strony, powolne zmiany zachodzące na naszych oczach trudniej wychwycić.

Często także – świadomie lub nie – tłumaczymy sobie zmianę nawyków kota uogólniając lub przypisując ją powszechnemu mniemaniu o tych zwierzętach. Starszy kot przestał wskakiwać na parapet? „Ma już swoje lata”. Śpi większość dnia? „Koty dużo śpią”. Nie daje dotknąć grzbietu? „Zrobił się marudny”. Załatwia się obok kuwety? „Jest złośliwy”. Tymczasem za zmianą zachowania może stać ból stawów, choroby jamy ustnej, problemy z układem moczowym, nerkami czy inne schorzenia. Zachowanie może być więc ważną częścią obrazu klinicznego.

Starość sama w sobie nie jest diagnozą

Wiek zwiększa ryzyko wielu chorób, ale nie wyjaśnia automatycznie chudnięcia, bólu, zaniku mięśni, ograniczenia ruchu czy wycofania się z dotychczasowych aktywności. Jeśli starszy kot przestał robić coś, co jeszcze kilka miesięcy wcześniej wykonywał bez problemu, warto poszukać przyczyny.

Dlaczego koty trafiają do lekarza za późno?

Właśnie tutaj wszystkie opisane wcześniej problemy zaczynają się łączyć.

Kot przez długi czas może ukrywać pogarszającą się sprawność. Opiekun obserwuje go codziennie, dlatego trudniej mu wychwycić stopniowe zmiany. Sama perspektywa wizyty – złapania kota, transportu i stresu w gabinecie – również może powodować odkładanie kontroli. A kiedy zwierzę wreszcie trafia na stół weterynaryjny, może być tak przestraszone, że dokładne badanie jest kolejnym wyzwaniem.

Niestety, najczęściej dopiero wyraźny objaw sprawia, że opiekunowi zapala się czerwona lampka – gdy kot przestaje jeść, zaczyna wymiotować, ma trudności z oddawaniem moczu albo nagle nie jest w stanie wejść tam, gdzie wcześniej wchodził bez problemu. Tyle że „nagłe” pogorszenie może wcale nie oznaczać choroby, która zaczęła się wczoraj. Nierzadko jest to moment, w którym organizm kota przestał radzić sobie z problemem rozwijającym się od tygodni lub miesięcy. Kiedy kot nie jest już w stanie dłużej ukrywać bólu czy swojej niesprawności.

A im bardziej zaawansowana choroba, tym trudniejsza diagnostyka i mniejsze możliwości leczenia. Dlatego tak istotne są regularne kontrole, szczególnie u kotów starszych. Jak również reagowanie na pozornie niewielkie odstępstwa od normalnego zachowania.

Koty wymagają odpowiedniego podejścia

Nie chodzi przy tym o szukanie winnego.

Bowiem nie każdy opiekun wie, że rezygnacja ze skakania może oznaczać ból. Jak również nie każdy lekarz podczas wizyty będzie w stanie wykonać pełne badanie zestresowanego kota, który broni się zębami i pazurami. Nie każdy kot pozwoli się zbadać tak samo. Dlatego współczesne podejście do medycyny kotów powinno opierać się na współpracy: świadomym opiekunie, lekarzu znającym specyfikę gatunku oraz przygotowaniu wizyty, które pozwoli jak najbardziej ograniczyć stres i ocenić stan pacjenta.

Kot nie powinien być pacjentem drugiej kategorii tylko dlatego, że nie pokazuje, że coś go boli, trudniej znosi wizytę i nie zawsze chce współpracować podczas badania. Potrzebuje po prostu podejścia stworzonego dla kota. A pierwszym krokiem jest to, aby pamiętać, że kot to nie mały pies.

Przeczytaj również: Najczęstsze objawy chorób u kota, które łatwo przeoczyć

Jak pomóc kotu po stracie kociego towarzysza?

Jak pomóc kotu po stracie kociego towarzysza?

Śmierć jednego z kotów w domu, w którym żył ze swoim kocim towarzyszem to duża zmiana dla wszystkich. Znika nie tylko jego obecność, ale także zapach, odgłosy i wiele drobnych rytuałów, które przez lata były częścią codzienności. Tę zmianę zauważa również kot, który pozostał – szczególnie jeśli ze zmarłym zwierzęciem łączyła go bliska relacja.

Niektóre koty po stracie swojego kociego towarzysza stają się wycofane, inne częściej szukają kontaktu z człowiekiem, nawołują albo sprawiają wrażenie, jakby szukały nieobecnego przyjaciela. Jak w tym trudnym czasie pomóc kotu po stracie drugiego kota? Najważniejsze są spokój, obserwacja i zachowanie możliwie przewidywalnej codzienności.

Kot po stracie towarzysza – daj mu czas i poczucie bezpieczeństwa

Nie istnieje jeden schemat kociej reakcji na stratę. Jeden kot może przez pewien czas częściej się chować i unikać kontaktu, drugi będzie chodził za opiekunem krok w krok, a u jeszcze innego trudno będzie zauważyć jakąkolwiek zmianę. Zatem nie należy oczekiwać od kota określonego zachowania ani próbować na siłę go „pocieszać”. Jeżeli szuka naszej bliskości – warto mu ją zapewnić. Jeśli potrzebuje więcej spokoju i wybiera samotny odpoczynek – pozwólmy mu na to, jednocześnie uważnie obserwując jego stan.

Bardzo ważne jest natomiast zachowanie dotychczasowej rutyny. Śmierć zwierzęcego towarzysza sama w sobie oznacza dużą zmianę w otoczeniu kota. Wprowadzanie w tym samym czasie kolejnych zmian może zwiększać jego stres. Znajome elementy codzienności mogą dawać kotu poczucie bezpieczeństwa w sytuacji, w której jego środowisko nagle się zmieniło.

W miarę możliwości postaraj się zachować:

  • dotychczasowe pory karmienia,
  • zwykły rytm dnia,
  • stałe miejsca misek, kuwet i legowisk,
  • codzienne rytuały związane z zabawą czy odpoczynkiem,
  • spokojny i przewidywalny kontakt z opiekunem.

💛 Koteria radzi

Po stracie jednego ze zwierząt nie reorganizuj od razu całego mieszkania. Nawet jeśli chcesz schować jego rzeczy, nie musisz robić wszystkiego tego samego dnia. Dla kota zapachy, miejsca odpoczynku i codzienne rytuały są ważnymi elementami znanego i bezpiecznego otoczenia.

Obserwuj apetyt, sen i zachowanie kota

Zmiany zachowania po stracie mogą obejmować m.in. mniejsze zainteresowanie zabawą, ukrywanie się, wokalizację, szukanie nieobecnego zwierzęcia, zmianę ilości snu czy większą potrzebę kontaktu z człowiekiem.

Szczególnie uważnie trzeba jednak obserwować jedzenie i picie. U kota wyraźne ograniczenie przyjmowania pokarmu, a zwłaszcza całkowita odmowa jedzenia, nie powinny być traktowane po prostu jako naturalny element żałoby, który trzeba przeczekać. Koty źle znoszą głodówkę, a dłuższy okres niejedzenia może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych.

Podobnie należy potraktować inne niepokojące objawy, takie jak wymioty, biegunkę, problemy z oddawaniem moczu, trudności z oddychaniem, wyraźną apatię czy nagłą zmianę zachowania. Ich pojawienie się może zbiec się w czasie ze stratą drugiego zwierzęcia, ale nie oznacza to automatycznie, że przyczyną jest smutek. Żałoba nie jest diagnozą. Jeśli stan kota budzi niepokój, warto skonsultować go z lekarzem weterynarii i wykluczyć chorobę.

Bądź blisko, ale nie narzucaj kotu kontaktu

Po stracie zwierzęcego przyjaciela kot może częściej poszukiwać kontaktu z opiekunem. Jeżeli przychodzi, kładzie się obok, domaga się głaskania czy chce przebywać w tym samym pomieszczeniu – pozwól mu być blisko. Nie oznacza to jednak, że powinniśmy nieustannie brać go na ręce, głaskać czy zachęcać do kontaktu. Szczególnie, jeśli kot wyraźnie wybiera odpoczynek w samotności.

Dobrym sposobem na podtrzymanie codziennego rytmu może być spokojna zabawa. Warto proponować ją regularnie, ale bez przymusu. Jeśli kot nie ma ochoty – odpuszczamy i próbujemy ponownie później. Można również zadbać o łagodne wzbogacenie środowiska: wykorzystać zabawki węchowe czy zaproponować spokojne poszukiwanie smakołyków. Nie chodzi o to, aby za wszelką cenę odwrócić uwagę kota od straty, lecz o umożliwienie mu realizowania naturalnych zachowań i stopniowy powrót do zwykłej aktywności.

W tym okresie warto też pamiętać o własnych emocjach. Człowiek po śmierci ukochanego zwierzęcia również przeżywa żałobę. Kot może zauważać zmianę naszego zachowania, codziennych zwyczajów czy atmosfery panującej w domu. Nie oznacza to, że trzeba przy nim ukrywać smutek. Warto jednak, na ile jest to możliwe, zachować jego dotychczasowy rytm dnia i zapewnić mu przewidywalność.

Czy po śmierci jednego kota od razu adoptować drugiego?

To jedna z decyzji, które trzeba dobrze przemyśleć.

Może pojawić się pokusa, aby jak najszybciej znaleźć kotu, który został sam nowego towarzysza. Skoro całe życie mieszkał z drugim kotem i teraz jest sam, wydaje się logiczne, że potrzebuje nowego przyjaciela. Owszem, tyle że trzeba pamiętać, że nowy kot nie jest zamiennikiem tego, który odszedł. Zaś pojawienie się obcego zwierzęcia oznacza nowe zapachy, zmianę terytorium, konieczność podziału zasobów i budowania zupełnie nowej relaji. Dla kota, który właśnie mierzy się z dużą zmianą w swoim środowisku, może to być kolejny silny stresor.

Nie oznacza to oczywiście, że adopcja kociego towarzysza zawsze będzie złym pomysłem. Warto jednak najpierw dać naszemu kotu choć odrobinę czasu na ustabilizowanie się. A także zastanowić się, czy rzeczywiście dobrze funkcjonuje w kocim towarzystwie. Bowiem fakt, że kochał konkretnego kota, nie oznacza automatycznie, że zaakceptuje każdego następnego.

Jeżeli po pewnym czasie zdecydujemy się na adopcję, nowego kota należy dobrać z uwzględnieniem wieku, temperamentu i potrzeb rezydenta, a samo zapoznawanie zwierząt przeprowadzić stopniowo.

Nie przyspieszaj kociej żałoby

Po śmierci jednego ze zwierząt opiekun często sam znajduje się w trudnym momencie. Nic dziwnego, że chce zrobić wszystko, aby przynajmniej pozostały kot jak najszybciej poczuł się lepiej.

Nie zawsze jednak potrzebne jest „robienie czegoś”. Czasem najlepszą pomocą będzie właśnie zachowanie zwyczajnej codzienności: posiłek podany o tej samej porze, wieczorna zabawa, znajome legowisko i człowiek siedzący jak zwykle obok na kanapie.

Nie wiemy, czy kot doświadcza żałoby dokładnie w taki sam sposób jak człowiek. Wiemy jednak, że tworzy relacje z innymi zwierzętami i może wyraźnie reagować na ich utratę. Dlatego po śmierci jego towarzysza dajmy mu przede wszystkim czas, spokój i poczucie bezpieczeństwa. Jednocześnie uważnie obserwujmy, czy za zmianą zachowania nie kryje się problem zdrowotny.

Przeczytaj również: Żałoba u zwierząt. Czy koty opłakują swoich towarzyszy?

Żałoba u zwierząt

Żałoba u zwierząt. Czy koty opłakują swoich towarzyszy?

Kiedy w domu umiera jedno ze zwierząt, jego brak odczuwają przede wszystkim ludzie. Nagle ulubione legowisko zostaje puste, znika znajomy odgłos kroków i zmieniają się codzienne rytuały. Jednak tę zmianę zauważają również pozostali czworonożni domownicy. Zwłaszcza jeśli ze zmarłym zwierzęciem spędzili kilka czy kilkanaście lat. Jak wygląda żałoba u zwierząt i jak koty odczuwają stratę swojego kociego czy psiego towarzysza? Przytaczamy wyniki badań naukowych na ten temat.

Czy kot może tęsknić za drugim kotem? Czy zauważa jego nieobecność, szuka go, a nawet przeżywa po nim żałobę? Obserwacje opiekunów kotów od dawna sugerują, że tak. Coraz więcej na temat żałoby u zwierząt mówi również nauka. Najnowsze badania przytoczone przez National Geograpfic pokazują, że po stracie bliskiego zwierzęcego towarzysza zachowanie kota może wyraźnie się zmienić.

Koty czują i tworzą więzi – nauka coraz lepiej poznaje ich emocje

Dla osób, które dzielą życie z kotami, informacja, że zwierzęta te mają bogate życie emocjonalne, nie jest żadnym odkryciem. Każdy kociarz dobrze wie, że koty potrafią przywiązywać się zarówno do ludzi, jak i innych zwierząt. Tworzą relacje, mają swoich ulubionych towarzyszy, szukają ich bliskości, wspólnie odpoczywają, bawią się czy wzajemnie pielęgnują.

Nie oznacza to oczywiście, że każdy kot będzie równie mocno związany z innym zwierzęciem mieszkającym w tym samym domu. Bowiem podobnie jak ludzie, koty mogą tworzyć bardzo różne relacje – od bliskiej przyjaźni po zwyczajne tolerowanie swojej obecności.

Coraz więcej badań naukowych wskazuje jednak, że utrata zwierzęcego towarzysza może wywoływać u kota zauważalne zmiany zachowania. Szczególnie interesujące rezultaty przyniosło badanie Brittany Greene i Jennifer Vonk z Oakland University, opublikowane w 2024 r. w czasopiśmie „Applied Animal Behaviour Science”. Mianowicie, wyniki wykazały, że po stracie towarzysza u wielu kotów następowały zmiany w codziennym funkcjonowaniu przypominające zachowania obserwowane podczas żałoby.

W przeprowadzonym przez Brittany Greene i Jennifer Vonk badaniu zebrano informacje od 412 opiekunów dotyczące 452 kotów, które straciły inne zwierzę mieszkające w tym samym domu. W 281 przypadkach zmarłym towarzyszem był drugi kot, natomiast w 171 – pies.

Zobacz również: Fakty i mity. Czy kot przywiązuje się do człowieka czy do miejsca?

Jak wygląda żałoba u zwierząt?

Żałoba nie jest zjawiskiem obserwowanym wyłącznie u człowieka. Reakcje na śmierć członka grupy lub bliskiego towarzysza opisano u wielu gatunków zwierząt m.in. naczelnych i ssaków morskich (szympansów, słoni, delfinów i wielorybów), a także u niektórych ptaków. Szczególnie dobrze poznane są zachowania słoni. Obserwowano bowiem osobniki pozostające przy ciele zmarłego członka stada, dotykające go trąbą i stopami. Niekiedy słonie przykrywały zmarłego towarzysza liśćmi, ziemią i gałęziami oraz wracały do jego szczątków. Z kolei u naczelnych obserwowano m.in. reakcje samic szympansów na śmierć młodych oraz zachowania innych członków grupy, które można interpretować jako próbę zapewnienia im bliskości i wsparcia.

U zwierząt domowych reakcja na stratę wygląda mniej spektakularnie. Zamiast zachowań bezpośrednio związanych z ciałem zmarłego zwierzęcia pojawiają się bardziej subtelne zmiany w codziennym funkcjonowaniu. Może to być apatia, mniejsza aktywność, zaburzenia apetytu, wokalizacja, wycofanie albo przeciwnie – zwiększona potrzeba kontaktu.

Naukowcy zachowują jednak ostrożność w nazywaniu tych zachowań żałobą w takim znaczeniu, w jakim rozumiemy ją u ludzi. Zwierzę nie może powiedzieć nam, co czuje ani jak rozumie śmierć. Możemy obserwować jego zachowanie i porównywać je z tym sprzed straty. Dlatego w badaniach często mówi się o zachowaniach przypominających żałobę lub reakcjach na stratę.

Czy koty przeżywają żałobę?

Wyniki badania Brittany Greene i Jennifer Vonk zdecydowanie dają do myślenia. Co ciekawe, intensywność zmian zachowania była związana z tym, jaka relacja łączyła zwierzęta przed śmiercią jednego z nich. Bowiem im więcej czasu zwierzęta spędzały razem i im bardziej pozytywna była ich wzajemna relacja, tym wyraźniejsze zmiany obserwowali później opiekunowie. Znaczenie miała również długość wspólnego życia. U kotów, które dłużej mieszkały ze zmarłym zwierzęciem, częściej obserwowano po jego śmierci zwiększone poszukiwanie uwagi.

Przy czym podobne reakcje u kota pojawiały się nie tylko po stracie przedstawiciela własnego gatunku. Ale również po śmierci psa, z którym kot był związany. Pokazuje to, że dla zwierzęcia może liczyć się nie tyle przynależność gatunkowa, ile relacja z konkretnym osobnikiem.

Nie stwierdzono natomiast, aby zasadnicze znaczenie miała liczba zwierząt pozostających w domu ani to, czy kot był świadkiem śmierci swojego towarzysza.

O tym, jak kot zareaguje na stratę nie decyduje wyłącznie sam fakt wspólnego mieszkania z innym zwierzęciem. Ważniejsza wydaje się więź między zwierzętami. Im bliższa była ich relacja i im więcej czasu spędzały razem, tym większe zmiany zachowania po śmierci jednego z nich obserwowali opiekunowie.

Jak koty opłakują odejście swoich zwierzęcych przyjaciół?

Nie istnieje jeden charakterystyczny sposób przeżywania straty przez kota. Jeden może stać się wycofany i większość dnia przesypiać. Inny zacznie chodzić po mieszkaniu i nawoływać. A jeszcze inny będzie niemal bez przerwy szukał kontaktu z człowiekiem.

W przeprowadzonych badaniach opiekunowie po śmierci jednego ze zwierząt, u jego zwierzęcego towarzysza obserwowali m.in.:

  • zmiany apetytu i mniejsze zainteresowanie jedzeniem,
  • mniejszą chęć do zabawy,
  • zmiany dotyczące snu,
  • częstsze ukrywanie się,
  • spędzanie większej ilości czasu samotnie,
  • częstsze poszukiwanie kontaktu i uwagi człowieka,
  • wzrost wokalizacji,
  • zachowania przypominające szukanie nieobecnego zwierzęcia.

Nie każdy kot po stracie będzie jednak zachowywał się w ten sposób. Jeżeli zwierzęta jedynie się tolerowały albo ich relacja była napięta, reakcja może być niewielka lub wręcz niezauważalna.

Czy na pewno jest to żałoba?

Tu potrzebne jest ważne zastrzeżenie. Badanie Brittany Greene i Jennifer Vonk opierało się na ankietach wypełnianych przez opiekunów, a więc na ich obserwacjach i interpretacji kociego zachowania. Co więcej, sami opiekunowie również przeżywali śmierć swojego zwierzęcia. Badaczki zauważyły, że osoby silniej związane ze zmarłym pupilem częściej zgłaszały zmiany zachowania pozostałych kotów. Nie można więc całkowicie wykluczyć, że człowiek znajdujący się w żałobie jest bardziej wyczulony na zachowanie kota albo interpretuje niektóre jego reakcje przez pryzmat własnych emocji.

Możliwe jest także inne wyjaśnienie. Po śmierci zwierzęcia zmienia się funkcjonowanie całego domu – rytm dnia, zachowanie opiekuna, jego nastrój i codzienne rytuały. Kot może reagować zarówno na brak swojego towarzysza, jak i na wszystkie te zmiany.

Nie oznacza to jednak, że obserwowane reakcje należy lekceważyć. Gdyż badanie dostarcza kolejnych dowodów na to, jak ważne mogą być dla kotów relacje społeczne. Pokazuje też, że stereotyp kota jako samotnika żyjącego wyłącznie własnymi sprawami w ogóle nie odpowiada temu, co już wiemy i czego dowiadujemy się o tych zwierzętach.

Czy koty przeżywają żałobę dokładnie tak jak ludzie?

Tego nadal nie możemy powiedzieć z całą pewnością. Wiemy natomiast, że tworzą więzi, zauważają utratę swoich towarzyszy i mogą na nią reagować wyraźnymi zmianami zachowania. Czasem po odejściu jednego zwierzęcia pustkę odczuwa więc nie tylko człowiek.

Źródło: National Geographic, B. Greene, J. Vonk, „Is companion animal loss cat-astrophic? Responses of domestic cats to the loss of another companion animal”, Applied Animal Behaviour Science, 2024.
.

Czytaj również: Jak poznać, że kot jest szczęśliwy? Oto najważniejsze sygnały

Opieka nad stadem kotów wolno żyjących

Opieka nad stadem kotów wolno żyjących to nie tylko kastracja

Opieka nad stadem kotów wolno żyjących to przede wszystkim kastracja. Ale na kastracji się nie kończy. Bowiem, chociaż wykastrowanie całego stada to priorytet, opieka nad kotami to również inne aspekty. Koty po kastracji nadal wymagają regularnego dokarmiania, zapewnienia schronienia oraz opieki. A także stałego monitorowania stada i reagowania wtedy, gdy w grupie pojawia się nowy osobnik bądź któryś z kotów zachoruje.

Opieka nad stadem kotów wolno żyjących nie polega tylko na kastracji. To również stałe monitorowanie sytuacji, mające na celu pomoc kotom w razie choroby czy wypadku. Jak również kastrowanie nowych kotów, które dołączają do stada. Tylko dzięki temu efekt przeprowadzonej akcji kastrowania można utrzymać przez kolejne lata. Bezpośrednia opieka nad stadem zazwyczaj spoczywa na barkach karmiciela. Dlatego warto pozostać z nim w kontakcie, aby w razie potrzeby pomóc z łapaniem oraz kastracją nowych kotów.

Nowy kot w stadzie? Trzeba działać szybko

Do ustabilizowanych grup kotów wolno żyjących bardzo często dołączają nowe koty. Czasem przychodzą same, czasem są porzucane przez ludzi. Dlatego nawet po wykastrowaniu wszystkich znanych karmicielowi zwierząt nie można uznać, że temat jest zamknięty na zawsze. Warto pozostać w kontakcie z karmicielem lub przynajmniej zostawić mu kontakt do siebie.

Przede wszystkim należy uczulić karmiciela, aby zwracał uwagę na każdego nowego osobnika, który zaczyna regularnie pojawiać się w porach karmienia. Zaś po zauważeniu nowego kota, który dołączył do grupy karmiciel powinien możliwie szybko poinformować o tym wolontariuszy lub organizację zajmującą się kastracjami. Bowiem im szybciej nowy kot zostanie odłowiony i wykastrowany, tym łatwiej zapobiec kolejnym miotom.

Szczególnie ważne jest szybkie reagowanie w przypadku niekastrowanej kotki. A niestety, dość często zdarza się, że to właśnie kotki są porzucane lub podrzucane do stad kotów wolno żyjących. Nierzadko są to młode kotki, które są już w widocznej ciąży. A jedna niewykastrowana na czas samica wystarczy, aby w ciągu stosunkowo krótkiego czasu liczebność stada ponownie zaczęła rosnąć.

💛 Koteria radzi

Po zakończonej łapance i wykastrowaniu wszystkich kotów w stadzie warto poprosić karmiciela o regularne monitorowanie, czy w grupie nie pojawiają się nowe osobniki. Każdy nowy, niekastrowany kot powinien zostać jak najszybciej wykastrowany. Zaniedbanie tego może przekreślić całą wcześniejszą pracę. Bowiem, jeśli do stada dojdzie nawet jedna płodna kotka, za 2–3 lata sytuacja nie będzie się różnić od tej, którą zastaliśmy, biorąc się za kastrację stada.

Karmiciel nadal pełni kluczową rolę

Tak samo jak podczas organizowania łapanki, również później najważniejszym źródłem informacji i współpracownikiem pozostaje osoba, która regularnie dokarmia stado.

Bowiem najczęściej to właśnie karmiciel, który jest codziennie na miejscu, jako pierwszy zauważy nowego kota. Jak również inne zmiany. To karmiciel pierwszy dostrzeże, że jeden z kotów nie pojawił się na posiłku, zaczyna chudnąć, kuleje albo zachowuje się inaczej niż zwykle. Przy kotach takie drobne zmiany mają szczególne znaczenie, ponieważ zwierzęta bardzo długo potrafią ukrywać chorobę i osłabienie.

Dobrze jest więc utrzymywać kontakt z karmicielem. A także uczulić go, aby zgłaszał nie tylko pojawienie się nowych kotów, ale również wszelkie niepokojące zmiany w zachowaniu lub wyglądzie zwierząt.

Chory kot czasem musi zostać złapany ponownie

Kastracja nie chroni kota wolno żyjącego przed chorobami, urazami czy wypadkami. W stadzie może pojawić się kot z silnym katarem, ropną wydzieliną z nosa i oczu, problemami z zębami, raną, ropniem czy wyraźną kulawizną. Zdarzają się również urazy po wypadkach, takich jak potrącenia czy pogryzienia przez inne zwierzę.

Jeżeli stan kota tego wymaga, trzeba ponownie go złapać i zawieźć do lecznicy. Jednak nie zawsze będzie to łatwe. Bowiem kot, który raz przeszedł łapanie w klatkę łapkę, może znacznie ostrożniej podchodzić do klatki i długo pamiętać wcześniejsze doświadczenia.

Dlatego przy chorych czy rannych kotach liczy się nie tylko obserwacja, ale także szybkie i sprawne działanie. Im bardziej osłabione zwierzę, tym mniejszy mamy margines czasu na kolejne próby. Zazwyczaj nie ma czasu na testowanie czy kot pamięta wcześniejsze łapanie czy nie. Najlepiej więc od razu zastosować inny rodzaj sprzętu niż poprzednio. Na przykład klatkę opadającą, która świetnie się sprawdza właśnie w przypadku kotów, które były już łapane.

Karmiciel powinien zwracać uwagę na takie niepokojące sygnały, jak m.in.:

  • nagłe zniknięcie kota i pojawienie się po kilku dniach nieobecności,
  • wyraźne wychudzenie,
  • problemy z jedzeniem,
  • ropna wydzielina z nosa lub oczu,
  • kulawizna,
  • obrzęki,
  • otwarte rany i widoczne urazy,
  • apatia i brak reakcji na otoczenie,
  • duszność, oddychanie z otwartym pyszczkiem.

Nie każdy problem wymaga kolejnej łapanki

Są sytuacje, w których kot nie wymaga hospitalizacji, a lekarz weterynarii może zaproponować postępowanie możliwe do przeprowadzenia bez ponownego odławiania zwierzęcia. Wszystko zależy od rodzaju problemu, stanu kota oraz tego, jak bliski kontakt ma on z karmicielem.

Na przykład kotu z kocim katarem lub ropniem, w niektórych sytuacjach można podawać leki w karmie. W jego miejscu bytowania, bez konieczności odławiania i zawożenia do lecznicy. Aby jednak było to możliwe, karmiciel musi mieć możliwość codziennego podania porcji karmy z lekiem właśnie temu konkretnemu osobnikowi.

Ponadto takie decyzje zawsze należy konsultować z lekarzem weterynarii. Nie powinno bowiem dojść do sytuacji, kiedy karmiciel dodaje leki do karmy “na oko” lub karmę z lekiem zjadają również zdrowe koty. Zwłaszcza w przypadku antybiotyków nie powinno się „leczyć całego stada” poprzez dodawanie preparatu do wspólnej karmy. Tym bardziej, że w przypadku podania niewłaściwej dawki może ponadto dojść do lekooporności, czyli uodpornienia chorobotwórczych drobnoustrojów na podawane antybiotyki, co całkowicie zamknie nam w przyszłości tę drogę leczenia.

Przy kotach wolno żyjących możemy podawać leki tylko wówczas, jeśli mamy pewność, że lek otrzyma konkretny, chory osobnik i w odpowiedniej dawce.

Stabilne stado trzeba mieć na oku

Wbrew pozorom czy obawom, opieka nad kotami wolno żyjącymi we współpracy z karmicielem nie oznacza stałego, codziennego kontaktu i częstych interwencji. W wykastrowanym i regularnie karmionym stadzie kotów przez długi czas może nie dziać się nic niepokojącego. Najważniejsze jest jednak zachowanie ciągłości obserwacji. Potrzebny jest ktoś taki, jak karmiciel, kto wie, ile kotów żyje w danym miejscu, rozpoznaje stałe osobniki i zauważa zmiany.

Dobra opieka nad wykastrowanym stadem opiera się na trzech prostych zasadach:

  • regularna obserwacja kotów,
  • kastrowanie każdego nowego osobnika,
  • pomoc doraźna, w razie, gdy któryś kot jest chory lub ranny.

Kastracja pozwala ustabilizować wielkość kociej populacji. Ponadto znacząco podnosi jakość życia kotów wolno żyjących. Zazwyczaj po tym zabiegu koty nabierają masy i są zdrowsze. A dzięki temu, że kocury przestają walczyć i nie wędrują już tak daleko w poszukiwaniu samic czy nowych terytoriów, są mniej narażone na urazy i wypadki. Późniejsza opieka nad wykastrowanym stadem sprawia, że efekt wykonanej pracy się utrzymuje, a wykastrowane koty żyją zdrowiej i dłużej.

Opieka nad stadem kotów wolno żyjących zaczyna się od kastracji, ale na niej się nie kończy. Gdyż dobrze zaopiekowane stado to takie, w którym nie rodzą się kolejne kocięta, a każdy nowy osobnik zostaje wykastrowany. Zaś każdy kot, który wymaga pomocy – bo jest chory lub ranny – zostaje w porę zauważony i tę pomoc otrzymuje.

Przeczytaj również:

Błędy przy łapaniu kotów na kastrację, które mogą kosztować życie

Błędy przy łapaniu kotów na kastrację, które mogą kosztować życie

Od momentu złapania odpowiadamy za kota

Samo zatrzaśnięcie klatki łapki i złapanie kota to dopiero połowa sukcesu. O pełnym sukcesie możemy mówić dopiero wówczas, kiedy złapany kot zostanie bezpiecznie dostarczony do lecznicy, przejdzie zabieg kastracji i rekonwalescencję, a następnie bezpiecznie wróci w miejsce swojego bytowania, czyli dokładnie tam, skąd został zabrany.

Dlatego łapanie kotów wolno żyjących na kastracje to nie wyścigi, kto złapie ich więcej. Tu nie można działać “na ilość”. Równie ważna jest bowiem jakość działania. Trzeba pamiętać, że za każdą liczbą w statystykach wykastrowanych kotów stoi konkretne zwierzę – ze swoim miejscem bytowania, swoim stadem i swoim życiem.

Jeżeli podejmujemy się tego zadania trzeba to robić dobrze i dopilnować całego procesu do końca. Należy działać dokładnie, spokojnie i z troską o szczegóły. Bo najgroźniejsze błędy często nie wynikają ze złej woli. Lecz właśnie z pośpiechu, braku uważności wynikającej z przekonania, że „przecież nic się nie stanie”. Zgubna bywa również rutyna.

Ucieczka w obcym miejscu może być wyrokiem

Jednym z najgorszych błędów jest ucieczka kota podczas transportu. Czy to do lecznicy, gdzie ma być przeprowadzona kastracja czy w drodze powrotnej do miejsca bytowania kota. Przy czym, jeśli zdarzy się to w miejscu bytowania danego kota lub gdzieś w pobliżu, to jeszcze nie dramat, bo zwierzę przynajmniej zna teren. Jednak jeśli kot ucieknie pod lecznicą, na stacji benzynowej czy parkingu położonym kilkanaście kilometrów od swojego stada – może nie mieć żadnych szans na powrót.

Dlatego zamknięcie transportera sprawdzamy nie raz, ale tyle razy, ile trzeba. Zatrzaski, drzwiczki, zaczepy – wszystko musi być prawidłowo zamknięte. A najlepiej, jak transporter jest jeszcze dodatkowo zabezpieczony np. taśmą albo paskiem, bądź jest umieszczony w pokrowcu. Zaś gdy przewozimy kota w klatce łapce, to oprócz tego, że musi być ona przykryta materiałem, warto też ją dodatkowo zabezpieczyć w newralgicznych miejscach konstrukcji (np. trytkami, sznurkiem).

Podczas transportu nigdy nie otwieramy transportera, nawet na chwilę, żeby sprawdzić kota czy wyjąć odchody i wymienić podkład. Zdziczałe zwierzę, które w swoim mniemaniu walczy o życie, może wykorzystać nawet ułamek sekundy i najmniejszą szczelinę, aby uciec.

Przed każdym transportem sprawdź:

  • czy wszystkie drzwiczki są prawidłowo zamknięte,
  • czy zatrzaski rzeczywiście trzymają,
  • czy transporter nie ma uszkodzeń,
  • czy klatka lub transporter są stabilnie ustawione w samochodzie,
  • czy klatka lub transporter są osłonięte lekką, przewiewną tkaniną.

Zobacz także: Transport kotów wolno żyjących – najważniejsze zasady

Ten sam kot musi wrócić dokładnie tam, skąd został zabrany

Przy większej liczbie zwierząt bardzo łatwo o pomyłkę. Szczególnie gdy koty są podobne: kilka o takim samym umaszczeniu czy zbliżonej wielkości. Dlatego przed oddaniem ich do lecznicy warto zrobić każdemu zdjęcie telefonem. Nawet jeśli to będzie nie do końca ostre zdjęcie przez kratkę transportera, pozwoli nam zweryfikować np. układ plamek na pyszczku kota.

Taka prosta dokumentacja może naprawdę uratować kota. Bo niestety, pomyłki się zdarzają. Zdarza się, że zwierzę w lecznicy zostaje przełożone do innej klatki. Jeśli dokumentacja pozostanie przy poprzedniej klatce, zaś przy odbiorze pracuje inna osoba niż przy przyjęciu kota, może dojść do fatalnej pomyłki. Brzmi niewiarygodnie? Może i tak, ale dokładnie taka sytuacja przytrafiła mi się kiedyś w lecznicy. Miałam odebrać szylkretową kotkę po kastracji, a dostałam czarnego kocura. Na szczęście zajrzałam do transportera i zgłosiłam, że to nie ten kot, którego przywiozłam. Od tamtej pory zawsze robię kotom zdjęcia i sprawdzam przy odbiorze czy otrzymałam te same koty.

Bowiem w praktyce taka pomyłka oznacza, że dwa koty trafiłyby do zupełnie obcych miejsc. Konsekwencje dla kotów są wówczas takie same, jakby ktoś celowo wywiózł je i wypuścił w obcym miejscu (a niestety takie rzeczy się zdarzają). Dla kota wolno żyjącego takie przemieszczenie może skończyć się tragicznie. Mianowicie utratą dostępu do znanego schronienia i karmiciela, konfliktami z innym stadem albo próbą powrotu przez nieznany teren.

ŻELAZNA ZASADA

Ten sam kot – to samo miejsce
Przy odbiorze kota, przed jego wypuszczeniem ZAWSZE upewnij się, że odbierasz właściwe zwierzę. Jeśli łapiesz kilka kotów, zrób im zdjęcia przez kratki transportera. Nie polegaj wyłącznie na pracownikach lecznicy. Bo pomyłki się zdarzają.

Drobiazg może stać się śmiertelnym zagrożeniem

Nie wszystkie groźne błędy wyglądają spektakularnie. Czasami chodzi o rzecz tak niepozorną jak plaster pozostawiony na łapie kota po zdjętym wenflonie. Niedawno miała miejsce taka sytuacja, która na szczęście skończyła się dobrze. Ale powinna być przestrogą dla wszystkich zajmujących się łapaniem i kastracją kotów wolno żyjących: Kastracja kotów wolno żyjących – tu każdy szczegół ma znaczenie!

W lecznicach często używa się plastrów z bardzo trwałych materiałów z mocnym klejem. Jeśli zdziczały, wolno żyjący kot zostanie wypuszczony z łapą ciasno owiniętą plastrem, nie będzie w stanie sam go zdjąć. Zaś próby gryzienia i szarpania mogą dodatkowo zaciskać opatrunek, prowadząc do narastającego obrzęku łapy. A to staje się już bardzo poważnym problemem i śmiertelnym zagrożeniem dla kota.

Dlatego przed wypuszczeniem kota trzeba go jeszcze raz możliwie dokładnie obejrzeć. Sprawdzić, czy rana po zabiegu wygląda prawidłowo. A także czy nie ma na łapie opatrunku, plastra lub innych elementów wymagających usunięcia bądź kontroli. Przy czym najlepiej przyjąć prostą zasadę: nie zakładamy, że ktoś wcześniej wszystko sprawdził. Personel lecznicy może coś przeoczyć, osoba odbierająca czy transportująca kota może czegoś nie wiedzieć. Pomyłka, niedopatrzenie, zmęczenie – takie rzeczy się zdarzają. Ostateczna kontrola przed wypuszczeniem jest więc niezwykle ważna.

Ostateczna kontrola kota przed wypuszczeniem jest niezwykle ważna. Bo w przypadku nieufnych kotów wolno żyjących ponowne złapanie najczęściej bywa bardzo trudne lub wręcz niemożliwe.

Przy kotce z kociętami pomyłka może kosztować życie malucha

Szczególnej uwagi wymaga łapanie kotki z kociętami. Tu jednym z najgroźniejszych błędów jest założenie, że widzieliśmy cały miot, podczas gdy jedno z młodych pozostało w ukryciu. Bowiem może się tak zdarzyć, że przy miejscu karmienia widzimy cztery kocięta i łapiemy je wszystkie razem z matką. Tymczasem piąty maluch tego dnia lub akurat o tej porze nie wyszedł – bo spał, był słabszy, chory albo ranny. Może on pojawić się dopiero wieczorem lub następnego dnia po zabraniu rodziny, szukając bezskutecznie jedzenia, marki i rodzeństwa.

To również sytuacja, która zdarzyła się naprawdę. Dzięki czujności osób, które były na miejscu i natychmiast zgłosiły pojawienie się rannego kociaka, ten piąty maluch został złapany i zabrany do lecznicy. Zaś jego historia miała szczęśliwy finał, gdyż obecnie jest szczęśliwym, kochanym i bezpiecznym kotem w swoim własnym domu.

Takie sytuacje się zdarzają. Dlatego liczby kociąt nie można ustalać „na oko”. Dwa bardzo podobne czarne czy bure maluchy mogą być łatwo brane za jednego, jeśli nigdy nie pojawiają się jednocześnie. Najlepiej uczulić wcześniej karmiciela, aby liczył i próbował ustalić ile jest małych kociąt. Bo to karmiciel widzi koty najczęściej i przez dłuższy czas. Zaś jeśli mimo wszystko nie mamy pewności co do liczby kociąt, należy po łapance sprawdzać miejsce jeszcze przez kilka dni.

Jeżeli nie mamy pewności, ile jest kociąt:

  • obserwujemy rodzinę przez kilka dni przed łapanką,
  • pytamy karmiciela o liczbę młodych (i najlepiej ich kolory, co później weryfikujemy podczas łapania),
  • jeśli mamy możliwość sprawdzenia gniazda – sprawdzamy je,
  • po zakończeniu akcji łapania wracamy na miejsce przez kolejne dni,sxzxx
  • albo prosimy karmiciela, aby przez co najmniej kilka dni uważnie obserwował teren i natychmiast zgłosił pojawienie się kolejnego malucha.

Przeczytaj również: Łapanie kotki z kociętami – najważniejsze zasady

Nie chodzi o statystyki – chodzi o każde konkretne życie

Łapanie kotów wolno żyjących na kastrację ma ograniczać bezdomność, ale jego celem nie jest pozbywanie się kotów. A wręcz przeciwnie. Chodzi o to, żeby te zwierzęta mogły dalej żyć w swoim środowisku, tylko bez kolejnych ciąż, walk o partnerki, wyczerpującego rozrodu i nieustannego powiększania stada. Żeby było im w życiu lżej.

Dlatego w tej pracy nie ma miejsca na wyścigi dla samego pochwalenia się liczbami. Sto złapanych kotów nie jest sukcesem, jeśli robi to się niedokładnie, w pośpiechu, bez uwzględnienia dobra zwierząt i przestrzegania najważniejszych zasad. Owszem błędy mogą się zdarzyć każdemu. Jednak wiele z nich można naprawić. Natomiast jeśli przez nasze niedopatrzenie czy pośpiech błędy zdarzają się często, lepiej zrezygnować z łapania kotów na kastrację i poprosić o to kogoś innego.

Bo każdy jeden kot to żywe stworzenie. Jeśli już podejmujemy się odpowiedzialności za jego złapanie, róbmy to dobrze – dokładnie, starannie i z troską od pierwszej do ostatniej minuty. Bowiem celem łapanki nie jest samo złapanie kota. Celem jest pomoc kotu poprzez kastrację i bezpieczny powrót do jego świata.

ŻELAZNE ZASADY ŁAPANIA KOTÓW WOLNO ŻYJĄCYCH

  1. Zawsze kontroluj nastawioną klatkę, nie zostawiaj jej bez nadzoru.
  2. Po złapaniu kota jak najszybciej osłoń klatkę.
  3. Nie otwieraj transportera bez absolutnej konieczności.
  4. Jeśli nie masz doświadczenia, nie przekładaj kota z klatki do transportera.
  5. Przed transportem dokładnie sprawdź wszystkie zamknięcia.
  6. Przy odbiorze upewnij się, że odbierasz właściwego kota.
  7. Przed wypuszczeniem sprawdź łapy (czy nie ma plastra) i ogólny stan zwierzęcia.
  8. Kotka z kociętami wymaga szczególnej kontroli liczby maluchów.
  9. Kota wypuszczaj dokładnie w miejscu, z którego został zabrany.
  10. Jeśli coś budzi wątpliwość – najpierw sprawdź, dopiero potem działaj.

Przeczytaj również: Metody łapania kotów na kastrację – klatka łapka i inne sposoby

Niełapliwe kotki – czyli o tym, że czasem trzeba odpuścić

Niełapliwe kotki – czyli o tym, że czasem trzeba odpuścić

Są kotki, które widzą i słyszą wszystko

Niektóre kotki na sam widok klatki natychmiast przechodzą w tryb najwyższej czujności. Wiedzą, że coś się zmieniło. Potrafią podejść do wejścia, zjeść kawałki przynęty przed klatką, wsunąć do środka głowę, wyciągnąć szyję po kolejną porcję – ale ominąć zapadkę i ani przez moment nie stracić kontroli nad otoczeniem.

Ba! Bywa, że kojarzą nie tylko klatkę. Rozpoznają człowieka, który wcześniej próbował je złapać, jego sposób poruszania się, a nawet jego samochód. W takiej sytuacji naprawdę może pomóc zostawienie auta dalej i pojawienie się w miejscu karmienia w sposób możliwie najbardziej dyskretny. Bądź poproszenie drugiej osoby o pomoc.

U bardzo czujnej kotki instynkt bezpieczeństwa może być silniejszy niż głód. Zdarza się, że kotka, która wyczuje zagrożenie, nawet jeśli jest bardzo głodna nie podejmie ryzyka i nie wejdzie do klatki łapki.

💛 Koteria radzi

Przy wyjątkowo ostrożnym kocie im mniej zmian w otoczeniu, tym lepiej. Czasem znaczenie ma nawet to, gdzie zostawimy samochód, kto pojawi się przy miejscu karmienia i czy łapacz będzie widoczny dla zwierzęcia.

Kiedy zwykła klatka nie działa, warto zmienić metodę

Jeżeli kotka konsekwentnie omija klatkę łapkę bądź wyjada “ścieżkę”, ale nie podchodzi do zapadki, warto zastanowić się nad zmianą sposobu łapania. W takiej sytuacji jednym z najlepszych rozwiązań jest klatka opadająca, zamykana ręcznie za pomocą sznurka albo pilota. Największą jej zaletą jest to, że kotka nie musi wchodzić do wąskiego metalowego tunelu, a miskę z karmą można postawić bezpośrednio na ziemi. Kotka wchodzi pod dużą, otwartą konstrukcję i nie widzi pod łapami żadnych obcych, metalowych elementów. A w odpowiednim momencie, kiedy podchodzi do jedzenia i zacznie jeść, łapacz uruchamia zamknięcie klatki.

Dzięki temu, że to osoba łapiąca decyduje, w którym momencie uruchomić zamknięcie, w klatkę opadającą łatwiej złapać także konkretnego, wybranego kota, np. kotkę, która jest jeszcze niekastrowana w grupie kotów. Jeśli jest ona wyjątkowo czujna i płochliwa, można najpierw spróbować oswoić ją z obecnością klatki. Mianowicie, pozwolić jej zjeść i wyjść spod klatki, a właściwe łapanie przeprowadzić np. następnego dnia. Wówczas nabierze większego zaufania i będzie mniej czujna. Podobnie w przypadku gdy zaobserwuje, jak inne koty jedzą i bezpiecznie odchodzą od jedzenia. Widząc, że nic się nie dzieje pewniej wejdzie do jedzenia umieszczonego pod klatką.

To rozwiązanie daje naprawdę ogromne możliwości. Ale jednocześnie wymaga wyjątkowego wyczucia i refleksu. Przy trudnym kocie może się bowiem okazać, że mamy tylko jedną naprawdę dobrą szansę.

Zobacz również: Rodzaje klatek łapek – jaką klatkę wybrać?

Przy klatce opadającej najważniejszy jest moment

Największymi przeszkodami są pośpiech i nerwy. A im bardziej zależy nam na złapaniu konkretnego kota czyli właśnie takiej niełapliwej kotki, tym więcej emocji i zdenerwowania. Bowiem gdy tylko kotka wchodzi pod klatkę, człowiekowi natychmiast rośnie napięcie: „jest! teraz!”. Tymczasem trzeba jeszcze poczekać.

Najlepiej zamknąć klatkę dopiero wtedy, gdy kotka znajdzie się wystarczająco głęboko – podejdzie do miski i skupi się na jedzeniu. Dobrym sygnałem może być moment, gdy zaczyna jeść, ugina tylne łapy i przysiada przy misce. Wówczas przez chwilę przestaje kontrolować każdy ruch dookoła, a cała jej uwaga skupia się na jedzeniu.

Przy bardzo czujnych zwierzętach znaczenie mają dosłownie ułamki sekund. Kot może dostrzec kątem oka drobny ruch ręki przy naciąganiu sznurka, usłyszeć mechanizm pilota albo zauważyć napięcie człowieka. Sama popełniłam takie błędy, dlatego dobrze wiem, jakie to istotne. Przy jednej wyjątkowo ostrożnej kotce, czekając na odpowiedni moment, chciałam jeszcze poprawić napięcie sznurka. Wystarczył niewielki ruch ręką – kotka go zauważyła lub usłyszała i uciekła. Innym razem nacisnęłam pilota o ułamek sekundy za wcześnie. Kotka dopiero podeszła do jedzenia, nawet nie zaczęła jeszcze, a ja z dużych emocji za szybko włączyłam pilota. Najprawdopodobniej usłyszała cichy dźwięk zwalnianego mechanizmu, gdyż błyskawicznie wyskoczyła zanim klatka się zamknęła. A po takim doświadczeniu kolejna szansa na złapanie może się długo nie pojawić.

Emocje łapacza potrafią zepsuć najlepszy plan

Im więcej prób łapania danej kotki mamy za sobą, tym łatwiej o napięcie. Wiemy, że kotka może wyczuć zagrożenie i odejść, że termin zabiegu jest umówiony, że być może jest w ciąży. W głowie pojawia się jedno: muszę ją teraz złapać. I właśnie wtedy najłatwiej o błąd.

Przy trudnych kotach potrzebne są nie tylko dobry sprzęt i refleks. Równie ważne jest opanowanie własnych emocji. Czasem trzeba pozwolić kotce zjeść i odejść, aby nie stracić kolejnej szansy na łapanie.

Warto pamiętać:

  • nie zamykamy klatki tylko dlatego, że kot wszedł pod nią,
  • czekamy, aż całe ciało znajdzie się w najgłębszym miejscu,
  • nie wykonujemy niepotrzebnych ruchów,
  • ograniczamy liczbę osób obserwujących akcję,
  • przy ręcznym zamykaniu sprzętu działamy dopiero wtedy, gdy mamy pewność,
  • jeśli moment nie jest dobry – pozwalamy kotu wyjść.

Lepiej stracić jedną okazję niż przestraszyć kota tak, że nie dostaniemy następnej.

Czasem trzeba odpuścić – żeby mieć jeszcze szansę

„Odpuścić” nie musi oznaczać, że zostawiamy kotkę na zawsze i przestajemy próbować. Czasem oznacza przerwę na kilka dni lub tygodni, zmianę osoby prowadzącej łapankę albo stopniowe przyzwyczajenie zwierzęcia do nowego sprzętu. Zdarza się także, że takie niełapliwe kotki udaje się złapać dopiero po 2–3 latach i kilku miotach kociąt wydanych na świat.

Jeżeli kotka jest już mocno wyczulona na klatki, kolejne częste próby mogą jedynie utwierdzać ją w przekonaniu, że miejsce karmienia stało się niebezpieczne. Lepiej wtedy odpuścić na jakiś czas i pozwolić, aby sytuacja uspokoiła się i wróciła do normy. I dopiero później przygotować nową strategię.

Bywa niestety również tak, że trzeba pogodzić się z tym, że mimo ogromnych starań danego kota po prostu nie uda się złapać. Łapanie nie polega na udowodnieniu za wszelką cenę, że jesteśmy sprytniejsi od kota.

NAJWAŻNIEJSZE WNIOSKI

  • Przy bardzo trudnym kocie nie wykorzystuj szansy tylko dlatego, że się pojawiła. Wykorzystaj ją dopiero wtedy, gdy jest naprawdę dobra. Jedna spokojna, dobrze przygotowana próba jest warta więcej niż dziesięć nerwowych podejść.
  • Doświadczenie w łapaniu kotów uczy pokory. Nie każda klatka zadziała, nie każdy plan się powiedzie i nawet osoba, która złapała setki kotów, może popełnić błędy.
  • Najważniejsze, aby wyciągać z takich sytuacji wnioski. Przy wyjątkowo czujnej kotce cierpliwość jest częścią sprzętu równie ważną jak klatka czy przynęta.
  • Czasem naprawdę trzeba odpuścić. Nie z obojętności, lecz właśnie dlatego, że zależy nam na tym, aby kolejna próba w ogóle się kiedyś pojawiła.

Czytaj również: Łapanie kotki z kociętami – najważniejsze zasady

Światowy Dzień Zwierząt

Światowy Dzień Zwierząt. Jak można go świętować?

Skąd wziął się Światowy Dzień Zwierząt?

Pomysłodawcą Światowego Dnia Zwierząt był Heinrich Zimmermann – pisarz, wydawca i działacz na rzecz ochrony zwierząt. Pierwsze obchody tego święta zorganizował 24 marca 1925 r. w Berlinie. Wzięło w nich udział kilka tysięcy osób. Heinrich Zimmermann od początku chciał jednak, aby święto przypadało na 4 października. W tym terminie pierwsze obchody odbyły się w 1929 r. Dwa lata później, w maju 1931 r., podczas międzynarodowego kongresu organizacji zajmujących się ochroną zwierząt we Florencji, propozycja uznania 4 października za Światowy Dzień Zwierząt została przyjęta jednogłośnie. I to właśnie ta data uznawana jest za oficjalne ustanowienie święta zwierząt.

Warto dodać, że data nie została wybrana przypadkowo. Bowiem 4 października przypada rocznica śmierci św. Franciszka z Asyżu, który żył na przełomie XII i XIII wieku i w tradycji chrześcijańskiej kojarzony jest ze szczególnym szacunkiem wobec przyrody i zwierząt. Uważał on zwierzęta za “naszych braci mniejszych” i traktował je z ogromnym szacunkiem. W 1979 r. Jan Paweł II ogłosił go również patronem ekologów.

W Polsce cały październik bywa nazywany Miesiącem Dobroci dla Zwierząt. Zatem to bardzo dobra okazja, aby przez cały miesiąc przypominać o odpowiedzialnej opiece, dobrostanie zwierząt, problemie bezdomności oraz potrzebie ochrony zwierząt dzikich.

Jaki jest cel ustanowienia Światowego Dnia Zwierząt?

Od początku idea tego święta była związana z poprawą losu zwierząt. Celem ustanowienia Światowego Dnia Zwierząt była ochrona praw zwierząt, poprawa ich dobrostanu oraz zwrócenie uwagi na gatunki zagrożone wyginięciem. Dziś ten dzień ma przypominać wszystkim zarówno o zwierzętach domowych oraz gospodarskich, jak i tych żyjących dziko.

To dzień, w którym szczególnie dużo mówi się o prawach i dobrostanie zwierząt, odpowiedzialnej opiece, bezdomności, porzucaniu zwierząt, okrucieństwie wobec nich, niszczeniu naturalnych siedlisk oraz ochronie zagrożonych gatunków.

Ale samo mówienie nie wystarczy. Zdjęcie psa czy kota opublikowane 4 października w mediach społecznościowych jest sympatycznym gestem. Zdecydowanie większe znaczenie może mieć jednak realny gest czy działanie. Światowy Dzień Zwierząt warto potraktować jako pretekst do zrobienia choć jednej konkretnej rzeczy. Możliwości jest wiele: godzina poświęcona na wolontariat, przekazanie potrzebnych rzeczy lokalnej organizacji, zaoferowanie domu tymczasowego czy przygotowanie zimowego schronienia dla kotów żyjących na naszym osiedlu.

Jak można pomóc zwierzętom?

Sposobów na to, by zrobić coś, co realnie wpłynie na poprawę życia zwierząt jest znacznie więcej, niż mogłoby się wydawać. Co ważne, pomoc można dopasować do własnych możliwości, czasu, warunków mieszkaniowych i finansów.

Odpowiedzialna adopcja

Adopcja może całkowicie odmienić życie bezdomnego zwierzęcia. Nie powinna jednak być spontanicznym gestem wykonanym pod wpływem emocji związanych ze Światowym Dniem Zwierząt, tylko przemyślaną decyzją.

Trzeba pamiętać, że kot czy pies może być z nami przez kilkanaście, a czasem nawet ponad 20 lat. Przed adopcją trzeba więc zastanowić się, czy możemy zapewnić mu odpowiednią opiekę, leczenie, właściwe żywienie i bezpieczne warunki przez całe jego życie. Jeśli odpowiedź brzmi „tak”, warto rozważyć adopcję zwierzęcia ze schroniska, fundacji czy domu tymczasowego.

Zostań domem tymczasowym

Jeśli chciałbyś pomóc, ale nie możesz zobowiązać się do opieki nad zwierzęciem przez kilkanaście lat, świetnym rozwiązaniem może być zaoferowanie domu tymczasowego – czyli DT. Dom tymczasowy przyjmuje zwierzę na określony czas – zazwyczaj do momentu znalezienia mu odpowiedzialnego domu stałego. Dzięki temu kot czy pies nie musi czekać na adopcję w schronisku, lecz może przebywać w domowych warunkach, uczyć się kontaktu z człowiekiem i przygotowywać do przyszłej adopcji.

W zależności od zasad konkretnej fundacji, organizacje często wspierają współpracujące z nimi domy tymczasowe. Fundacja może zapewniać karmę, leczenie weterynaryjne lub inne potrzebne wsparcie. Dlatego przed podjęciem decyzji warto dokładnie ustalić zasady współpracy.

Domy tymczasowe są na wagę złota i życia bezdomnych zwierząt. Są niezwykle potrzebne zwłaszcza w przypadku zwierząt chorych, bardzo młodych, starszych albo wymagających szczególnej opieki.

Zostań wolontariuszem

Nie możesz przyjąć zwierzęcia do swojego domu? Nadal możesz zrobić bardzo dużo. Schroniska i organizacje potrzebują ludzi do różnych zadań. W zależności od miejsca, wolontariat może oznaczać spacery z psami, socjalizację zwierząt, pomoc przy sprzątaniu, transport do lecznicy, robienie zdjęć zwierzętom szukającym domów, przygotowywanie ogłoszeń adopcyjnych czy pomoc podczas zbiórek i wydarzeń.

W Koterii aktualnie szukamy wolontariuszy do tworzenia treści i promowania adopcji kotów w mediach społecznościowych. Jeśli masz możliwość, by regularnie odwiedzać nasz Ośrodek dla kotów na warszawskiej Pradze-Południe, lubisz robić zdjęcia czy nagrywać filmiki i dobrze czujesz się w social mediach, dołącz do nas. Nie potrzebujesz doświadczenia – wystarczy telefon, zaangażowanie, systematyczność i przede wszystkim serce do kotów. Jeżeli jesteś zainteresowany, wypełnij formularz zgłoszeniowy na naszej stronie: Formularz zgłoszeniowy wolontariatu fundacji Koteria

Wspieraj mądrze fundacje i schroniska

Nie każdy ma czas na regularny wolontariat. Można jednak pomagać finansowo albo rzeczowo. Przy czym lepiej nie kupować przypadkowych produktów, ale zapytać wcześniej organizację o jej aktualne potrzeby. Bo czasem bardziej niż kolejny worek karmy potrzebne są środki higieniczne, podkłady, konkretna karma weterynaryjna, transportery albo pieniądze na faktury w lecznicach.

Pomoc finansowa nie musi być duża. Niewielkie, ale regularne wpłaty wielu osób mogą mieć dla organizacji większe znaczenie niż jedna duża zbiórka w roku. Na przykład fundację Koteria można wesprzeć cyklicznymi wpłatami poprzez portal Patronite.pl.

Możemy również zwracać uwagę na codzienne wybory konsumenckie, zrezygnować z kosmetyków testowanych na zwierzętach, sprawdzać politykę firm wobec zwierząt i wybierać marki, które przejrzyście informują o swoich standardach.

Pamiętajmy o zwierzętach żyjących obok nas

Światowy Dzień Zwierząt przypada na początek października, a więc moment, w którym coraz częściej zaczynamy myśleć o nadchodzących chłodach. Zatem to doskonały czas, aby przygotować się do pomocy zwierzętom, dla których zima jest szczególnie trudnym okresem.

Dotyczy to m.in. kotów wolno żyjących. Jeśli w naszej okolicy żyje kocia grupa, warto już jesienią sprawdzić, czy zwierzęta mają dostęp do suchego i bezpiecznego miejsca. Tam, gdzie nie można zapewnić dostępu do piwnicy, garażu czy innego odpowiedniego pomieszczenia, pomocne mogą być dobrze wykonane, ocieplane budki. Ważne jest również regularne karmienie oraz zapewnianie wody. Zimą trzeba szczególnie często kontrolować, czy nie zamarzła. W kwestii pomocy kotom wolno żyjącym zawsze najlepiej sprawdzić, czy koty mają karmiciela i działać we współpracy z nim.

O tym co można zrobić i jak mądrze pomagać kotom wolno żyjącym jesienią i zimą pisaliśmy niedawno w artykule Jak pomóc kotom wolno żyjącym jesienią i zimą? Podstawy opieki

Pomocy mogą potrzebować także dzikie zwierzęta. Ptaki można dokarmiać odpowiednim pokarmem, szczególnie gdy pojawia się mróz i śnieg. Przy czym trzeba pamiętać, że nie można karmić ptaków chlebem i innymi resztkami jedzenia, gdyż jest to szkodliwe dla ich zdrowia. Natomiast jeże potrzebują spokojnych miejsc, w których mogą przygotować się do zimowego snu. Warto więc jesienią zachować ostrożność podczas porządkowania działki oraz zostawić w zakamarkach ogrodu gałęzie i sterty liści. Ważną pomocą jest także kontakt z odpowiednim ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt w przypadku trafienia na zwierzę chore, ranne lub z podejrzenia urazu.

💛 Koteria radzi

Pomagaj na miarę swoich możliwości. Nie musisz od razu adoptować zwierzęcia ani poświęcać każdej wolnej chwili na wolontariat. Wybierz jedną rzecz, którą naprawdę możesz zrobić – zaoferuj transport, kup potrzebną karmę, wesprzyj leczenie jednego kota, przygotuj zimową budkę albo udostępnij sprawdzone ogłoszenie adopcyjne. Mała, ale konkretna pomoc jest bardziej wartościowa niż najlepsze deklaracje.

Światowy Dzień Zwierząt to okazja do realnego działania

Światowy Dzień Zwierząt trwa tylko jeden dzień. Zwierzęta potrzebują jednak naszej odpowiedzialności przez cały rok. Dlatego 4 października to nie tylko okazja do publikowania zdjęć naszych ukochanych kotów i psów. To również moment, w którym warto zastanowić się, co możemy zrobić dla zwierząt, które nie mają własnego domu i opiekuna.

Może będzie to adopcja, dom tymczasowy, wolontariat albo wsparcie lokalnej organizacji. A może przygotowanie budki dla kota wolno żyjącego na naszym osiedlu, pomoc w kastracji kotów wolno żyjących albo po prostu wpłata na leczenie jednego potrzebującego zwierzęcia.

Nie każdy może zrobić wszystko. Ale każdy może zrobić coś.

Świętujmy więc Światowy Dzień Zwierząt nie tylko lajkami i zdjęciami w internecie. Ale także realnym działaniem.

Czytaj również: Znaleziony kociak – co robić?

kocie budki na zimę

Kocie budki na zimę – na co zwrócić szczególną uwagę?

Bez miejsca, w którym kot może schronić się przed wiatrem, śniegiem i wilgocią, nawet przy regularnym karmieniu trudno będzie mu przetrwać największe mrozy. Odpowiednie schronienie jest więc – obok jedzenia i dostępu do wody – jednym z fundamentów zimowej opieki nad kotami żyjącymi na zewnątrz. Na co zwrócić szczególną uwagę, przygotowując i ustawiając kocie budki na zimę? Podpowiadamy.

Dobra budka zimowa dla kota nie musi być ani droga, ani efektowna. Znacznie ważniejsze jest to, aby była sucha, szczelna, dobrze zaizolowana i ustawiona w odpowiednim miejscu. Warto zwrócić uwagę na wykonanie łączeń, wielkość otworu wejściowego, rodzaj wypełnienia oraz odizolowanie budki od zimnego i wilgotnego podłoża.

Zimowa budka dla kota może uratować życie

Najlepszą sytuacją jest możliwość zapewnienia kotom wolno żyjącym dostępu do suchej piwnicy, stodoły, garażu czy budynku gospodarczego. Nie wszędzie jednak takie rozwiązanie jest możliwe. Wtedy ogromną pomocą staje się ocieplona budka zimowa.

Może być wykonana z drewna i zaizolowana styropianem albo z grubych pudeł czy płyt styropianowych. Jej wygląd ma drugorzędne znaczenie. Najważniejsze jest to, czy rzeczywiście chroni kota przed zimnem, wiatrem oraz wilgocią.

W Koterii przygotowujemy budki z grubego styropianu. Wykorzystujemy gotowe pudła styropianowe albo płyty łączone pianką budowlaną. W budce wycinany jest otwór wejściowy, a całość dodatkowo zabezpieczana plandeką lub grubą folią budowlaną. Wszystkie krawędzie i łączenia są starannie zaklejane mocną taśmą, tak aby ograniczyć ryzyko przedostawania się wody do środka. Wzmacniamy również narożniki oraz okolice wejścia, które podczas użytkowania najszybciej się zużywają. Dodatkowo nad wejściem montujemy zazwyczaj daszek, który ogranicza dostawanie się do wnętrza zacinającego deszczu i śniegu.

Jak powinna być wykonana dobra budka zimowa?

W przypadku budek styropianowych bardzo ważne jest odpowiednie zabezpieczenie ich zewnętrznej powierzchni przed warunkami atmosferycznymi. Sama izolacja termiczna nie wystarczy, jeśli do środka zacznie dostawać się wilgoć.

Szczelne łączenia i zabezpieczone narożniki

Budka powinna mieć szczelny dach i ściany, które ochronią wnętrze przed deszczem oraz topniejącym śniegiem. Szczególnej uwagi wymagają miejsca łączenia folii lub plandeki. W Koterii zabezpieczamy je mocną taśmą, zwracając szczególną uwagę na narożniki. Nawet niewielka nieszczelność może z czasem sprawić, że do środka zacznie dostawać się woda.

Warto wybierać taśmę odporną na wilgoć i niskie temperatury, która nie zacznie odklejać się po krótkim czasie. Dodatkowego wzmocnienia wymaga również okolica otworu wejściowego – to miejsce szczególnie narażone na zużycie przez pazury wchodzących i wychodzących kotów.

Niewielki otwór wejściowy

Wejście do zimowej budki nie powinno być zbyt duże. Im większy otwór, tym szybciej wnętrze będzie się wychładzać. Duże wejście może również ułatwić dostęp do budki innym, większym zwierzętom.

W praktyce dobrze sprawdza się otwór o wymiarach około 15 × 15 cm.

Istotne jest również jego położenie. Wejście nie powinno znajdować się bezpośrednio przy podłożu, ponieważ podczas opadów lub roztopów łatwiej mogłaby dostać się przez nie woda. Najlepiej umieścić je wyżej, w połowie lub w górnej części budki. Warto również przesunąć otwór w stronę jednego z boków, zamiast wykonywać go dokładnie na środku. Dzięki temu kot może schować się głębiej w części budki osłoniętej od zimnego powietrza wpadającego przez wejście.

Kurtyna w wejściu

Dodatkową ochroną przed wiatrem może być lekka kurtyna zamontowana przy wejściu. Można wykonać ją na przykład z pasów polaru lub odpowiednio przygotowanego tworzywa (np. pasy grubej, przezroczystej folii).

Nie każdy kot od razu zaakceptuje takie rozwiązanie, dlatego warto obserwować, czy kurtyna nie zniechęca zwierząt do korzystania ze schronienia.

Daszek nad wejściem

Praktycznym rozwiązaniem jest również niewielki daszek osłaniający wejście przed zacinającym deszczem i śniegiem.

Można wykonać go na przykład z płyty poliwęglanowej lub innego lekkiego, sztywnego i odpornego na warunki atmosferyczne materiału. Powinien być odpowiednio duży oraz stabilnie przymocowany, tak aby nie zerwał go wiatr.

Jakie wypełnienie do budki zimowej dla kota?

To jeden z najważniejszych elementów zimowego schronienia. Wypełnienie powinno zapewniać izolację, a jednocześnie możliwie dobrze radzić sobie z wilgocią. W Koterii wykorzystujemy ścinki polaru otrzymywane od firm produkcyjnych. Jeśli nie mamy dostępu do takich materiałów, można wykorzystać pocięty koc polarowy lub niepotrzebną bluzę z polaru.

Ścinki sprawdzają się lepiej niż cały koc, ponieważ kot może się w nie głęboko zagrzebać i stworzyć wokół siebie warstwę izolującą. Trzeba jednak pamiętać, aby kawałki nie były bardzo długie ani cienkie – nie powinny tworzyć zbyt długich pasów, w które zwierzę mogłoby się zaplątać. W dobrze zabezpieczonych i szczelnych budkach polar jest sprawdzonym rozwiązaniem stosowanym od lat.

W typowych zewnętrznych schronieniach, szczególnie mocno narażonych na opady i wilgoć, bardzo dobrze sprawdza się także słoma. Jest przewiewna, daje dobrą izolację cieplną i znacznie lepiej radzi sobie w takich warunkach z wilgocią niż siano, ręczniki czy zwykłe koce.

Zapamiętaj: słoma, nie siano!

Siano łatwo zatrzymuje wilgoć. Podobnie zachowują się bawełniane koce, ręczniki czy ubrania. Po zawilgoceniu mogą zbijać się, tracić właściwości izolacyjne, wychładzać zwierzę, a z czasem również pleśnieć. Dlatego do zimowych schronień należy wybierać materiały, które możliwie długo pozostają suche i zapewniają izolację.

Stan wypełnienia trzeba okresowo kontrolować i w razie potrzeby wymieniać. Zazwyczaj robi się to po sezonie zimowym albo jesienią, przygotowując budkę na kolejny sezon. Nie warto jednak bez potrzeby zaglądać do budek zbyt często. Częsta obecność człowieka przy schronieniu może zniechęcić do korzystania z niego szczególnie nieufne, zdziczałe koty.

Gdzie i jak ustawić kocią budkę na zimę?

Nawet najlepiej wykonana budka nie będzie spełniała swojej funkcji, jeśli ustawimy ją bezpośrednio na zimnej i wilgotnej ziemi albo w miejscu narażonym na silny wiatr.

Budka nie powinna stać bezpośrednio na ziemi

Zmarznięta ziemia, beton czy kostka brukowa bardzo szybko odbierają ciepło. Dlatego niezwykle ważne jest odizolowanie budki od podłoża. Nawet kilka czy kilkanaście centymetrów wolnej przestrzeni może zrobić dużą różnicę. Budkę można ustawić m.in. na:

  • drewnianej palecie,
  • kantówkach,
  • deskach,
  • stabilnych fragmentach starych mebli,
  • betonowych bloczkach,
  • kostce brukowej ustawionej w słupki.

Nie ma większego znaczenia, z czego wykonamy podwyższenie. Ważne, aby było ono stabilne i chroniło budkę przed bezpośrednim kontaktem z zimnym oraz wilgotnym gruntem.

Wybierz zaciszne miejsce

Idealnie, jeśli budkę można ustawić pod dachem, np. w altanie, wiacie, szopie czy budynku gospodarczym. Jeżeli nie ma takiej możliwości, należy znaleźć miejsce możliwie osłonięte od wiatru i opadów. Dobrze sprawdzają się okolice budynków, ogrodzeń, żywopłotów, krzewów czy innych naturalnych osłon. Wejście nie powinno być skierowane w stronę, z której najczęściej wieje silny wiatr.

Nie warto również ustawiać budki na środku otwartego terenu. Lepszy będzie spokojny zakamarek – z boku budynku, przy ogrodzeniu czy pomiędzy krzewami. Takie miejsce jest nie tylko lepiej osłonięte przed pogodą, ale również daje kotom większe poczucie bezpieczeństwa. A w przypadku kotów zdziczałych i bardzo nieufnych ma to szczególne znaczenie. Budek dla kotów nie powinno się ustawiać także tuż przy chodnikach, wejściach do budynków ani w miejscach, przez które regularnie przechodzi wiele osób.

Jakie warunki powinna spełniać dobra budka zimowa?

Zatem podsumowując, dobrze przygotowana budka zimowa dla kota żyjącego na zewnątrz powinna przede wszystkim:

  • mieć szczelny dach i ściany, chroniące wnętrze przed deszczem i topniejącym śniegiem,
  • być dobrze zaizolowana przed zimnem,
  • mieć niewielki otwór wejściowy, najlepiej umieszczony wyżej i bliżej jednego z boków,
  • stać tak, aby wejście nie było wystawione bezpośrednio na silny wiatr,
  • w miarę możliwości mieć daszek nad wejściem,
  • opcjonalnie mieć kurtynę ograniczającą nawiewanie zimnego powietrza,
  • zawierać suche, odpowiednie wypełnienie, np. ścinki polaru lub słomę,
  • nie stać bezpośrednio na gruncie, ale na stabilnym podwyższeniu,
  • znajdować się w zacisznym, osłoniętym i możliwie spokojnym miejscu.

Drobne szczegóły mają tutaj ogromne znaczenie. Kilka centymetrów podwyższenia, szczelnie zaklejony narożnik czy prawidłowo ustawione wejście mogą zdecydować o tym, czy podczas największych mrozów wnętrze budki pozostanie suche i zapewni kotu bezpieczne miejsce schronienia.

Potrzebna jest budka? Zapytaj w Koterii

Fundacja Koteria od lat wspiera społecznych opiekunów kotów również w okresie zimowym. Co roku przygotowujemy około 150–200 ocieplanych schronień dla kotów wolno żyjących, które następnie trafiają do ich opiekunów. Jeśli zajmujesz się kotami w Warszawie lub okolicach i potrzebujesz zimowej budki, skontaktuj się z Ośrodkiem Koteria i zapytaj o aktualną możliwość jej otrzymania.

Budki wydawane są partiami. Niebawem dostępna będzie kolejna partia zimowych schronień, dlatego warto śledzić fanpage Koterii na Facebooku. To właśnie tam publikujemy informacje o dostępności budek. Gdy pojawi się informacja o kolejnej partii, najlepiej skontaktować się bezpośrednio z Ośrodkiem Koteria i zapytać o możliwość zarezerwowania budki dla kotów pozostających pod Waszą opieką.

Czytaj również: Jak pomóc kotom wolno żyjącym jesienią i zimą? Podstawy opieki

Wścieklizna w Polsce wbrew pozorom nie jest chorobą należącą wyłącznie do przeszłości

Wścieklizna w Polsce wciąż groźna

Wścieklizna w Polsce wbrew pozorom nie jest chorobą należącą wyłącznie do przeszłości. W 2026 roku potwierdzono już sześć ognisk w czterech województwach. Wirusa wykrywano przede wszystkim u dzikich zwierząt, ale jeden z przypadków dotyczył kota. Najnowsze ogniska stwierdzono we wrześniu, dlatego Inspekcja Weterynaryjna przypomina o profilaktyce i prowadzi jesienną akcję szczepienia lisów przeciwko wściekliźnie.

Wścieklizna w Polsce nie należy do przeszłości. Ta choroba nadal występuje i zagraża zwierzętom oraz ludziom. 2026 r. potwierdzono już sześć ognisk wścieklizny w czterech województwach. Przy czym nie tylko u dzikich zwierząt, bowiem jeden z przypadków dotyczył kota. Zaś najnowsze ogniska stwierdzono we wrześniu.

W Polsce w 2026 roku stwierdzono sześć ognisk wścieklizny

Według najnowszego komunikatu Głównego Inspektoratu Weterynarii, opublikowanego 18 września br., w roku 2026 w Polsce potwierdzono sześć ognisk wścieklizny. Chorobę stwierdzono w czterech województwach: lubelskim, podlaskim, mazowieckim i podkarpackim. Pierwszy tegoroczny przypadek wykryto 13 kwietnia w województwie lubelskim. Co ważne, dotyczył on zwierzęcia domowego – kota. Kolejne zakażenia potwierdzano już przede wszystkim u dzikich zwierząt: jenota, lisów i kuny.

Szczególnie zwraca uwagę fakt, że aż trzy z sześciu tegorocznych ognisk wykryto w ostatnich tygodniach – we wrześniu. Mianowicie, 3 września wirusa stwierdzono u lisa w województwie mazowieckim, 14 września u kuny na Podkarpaciu, a 17 września u kolejnego lisa w województwie lubelskim.

Tabela 1. Ogniska wścieklizny stwierdzone w Polsce w 2026 roku

WojewództwoPowiatGminaGatunek zwierzęciaData stwierdzenia
lubelskiebialskiZalesiekot13.04.2026
podlaskieBiałystokBiałystokjenot29.04.2026
lubelskiebialskiJanów Podlaskilis18.08.2026
mazowieckiełosickiSarnakilis03.09.2026
podkarpackieleskiSolinakuna14.09.2026
lubelskietomaszowskiTelatynlis17.09.2026

Źródło: Główny Inspektorat Weterynarii, stan według komunikatu z 18 września 2026 r.

Warto przy tym zaznaczyć, że są to ogniska wścieklizny stwierdzone u zwierząt zarażonych tym wirusem, a nie przypadki zachorowania ludzi na wściekliznę.

Zobacz także: Dziś obchodzimy Światowy Dzień Walki z Wścieklizną

Najwięcej ognisk w województwie lubelskim. U jakich zwierząt?

Najwięcej tegorocznych ognisk wścieklizny – trzy z sześciu – stwierdzono dotychczas w województwie lubelskim. Przy czym dwa z nich wystąpiły w powiecie bialskim: u kota w gminie Zalesie oraz u lisa w gminie Janów Podlaski. Trzeci przypadek potwierdzono 17 września u lisa w miejscowości Marysin, w gminie Telatyn w powiecie tomaszowskim. Pozostałe trzy ogniska wykryto pojedynczo w województwach podlaskim, mazowieckim i podkarpackim. W województwie mazowieckim zakażonego lisa stwierdzono w miejscowości Płosków-Kolonia, w gminie Sarnaki, w powiecie łosickim.

Z kolei jeśli chodzi o gatunki, wirus najczęściej był w tym roku wykrywany u lisów, których dotyczą trzy z sześciu ognisk. Pozostałe przypadki stwierdzono u jenota, kuny oraz kota. Pięć z sześciu tegorocznych zakażeń dotyczyło więc zwierząt dzikich. Nie oznacza to jednak, że wścieklizna jest zagrożeniem wyłącznie podczas kontaktu z lisem. Wirusem mogą zakażać się różne gatunki ssaków, a tegoroczny przypadek u kota jest ważnym przypomnieniem, dlaczego warto szczepić również koty wychodzące, szczególnie na terenach, na których choroba występuje.

Szczególną ostrożność powinno wzbudzić dzikie zwierzę zachowujące się nietypowo – na przykład tracące naturalny lęk przed człowiekiem, podchodzące bardzo blisko zabudowań lub wykazujące zaburzenia ruchu. Z drugiej strony samo nietypowe zachowanie nie pozwala rozpoznać wścieklizny. Nie należy samodzielnie łapać ani dotykać podejrzanego, chorego czy martwego dzikiego zwierzęcia.

Wirusem wścieklizny mogą zakażać się różne gatunki ssaków. Tegoroczny przypadek stwierdzenia tej choroby u kota jest ważnym przypomnieniem, dlaczego warto szczepić również koty wychodzące, szczególnie na terenach Polski wschodniej, na których odnotowano występowanie tego wirusa.

Co dzieje się po wykryciu ogniska wścieklizny?

Stwierdzenie przypadku wścieklizny oznacza uruchomienie działań mających ograniczyć ryzyko dalszego rozprzestrzeniania się wirusa. Jak informuje GIW, konkretne środki kontroli i zwalczania choroby wprowadzane są na podstawie aktów prawa miejscowego, tj. rozporządzeń powiatowych lekarzy weterynarii lub wojewodów. W zależności od sytuacji epidemiologicznej mogą zostać wyznaczone obszary zagrożone oraz wprowadzone dodatkowe obowiązki dla właścicieli zwierząt.

Tak stało się m.in. po stwierdzeniu wścieklizny u lisa w województwie mazowieckim. Na obszarach zagrożonych w powiatach łosickim i bialskim wprowadzono między innymi nakaz szczepienia kotów przeciwko wściekliźnie. Dodatkowo obowiązek szczepienia kotów obowiązuje również na wskazanych terenach województwa lubelskiego. Dlatego osoby mieszkające na terenach, na których wykryto wściekliznę, powinny śledzić komunikaty właściwego powiatowego i wojewódzkiego lekarza weterynarii. Bowiem lokalne zasady mogą być bardziej rygorystyczne niż przepisy obowiązujące standardowo w całej Polsce.

W całym kraju obowiązkowe pozostaje szczepienie psów przeciwko wściekliźnie. W przypadku kotów nie ma ogólnopolskiego obowiązku szczepienia każdego zwierzęcia, jednak szczepienie jest szczególnie zalecane w przypadku kotów wychodzących i może stać się obowiązkowe na obszarach zagrożonych.

Jesienne szczepienia lisów przeciwko wściekliźnie

Jednym z najważniejszych elementów profilaktyki wścieklizny w Polsce są doustne szczepienia lisów wolno żyjących. Jesienna akcja prowadzona przez Inspekcję Weterynaryjną rozpoczęła się 3 września i potrwa do 30 września 2026 roku. Przynęty ze szczepionką są zrzucane z samolotów oraz wykładane ręcznie.

Jesienią 2026 roku szczepienia odbywają się zgodnie z harmonogramem:

  • 3–12 września – woj. podkarpackie,
  • 4–5 września – woj. kujawsko-pomorskie,
  • 7–9 września – woj. podlaskie,
  • 9–10 września – woj. warmińsko-mazurskie,
  • 10–13 września – woj. lubelskie,
  • 10–16 września – woj. mazowieckie,
  • 17–30 września – woj. łódzkie i świętokrzyskie,
  • 20–30 września – woj. małopolskie.

Do szczepienia stosowany jest preparat Rabadrop umieszczony w przynęcie przeznaczonej dla lisów. Sama przynęta ma kolor od brązowo-zielonego do brązowego i może mieć kształt kwadratowy lub kulisty. Wewnątrz znajduje się plastikowy blister z napisem „Uwaga – szczepionka przeciw wściekliźnie”. Zawarta w nim szczepionka ma postać zawiesiny w kolorze od pomarańczowego do czerwono-fioletowego. Jeśli podczas spaceru znajdziemy taką przynętę, nie należy jej podnosić ani dotykać. Bowiem pozostawienie na niej zapachu człowieka może sprawić, że lis nie będzie chciał jej zjeść.

Znalazłeś przynętę ze szczepionką przeciwko wściekliźnie?

  • nie dotykaj jej i nie przenoś w inne miejsce,
  • przez 14 dni po wyłożeniu szczepionek na danym terenie ogranicz możliwość kontaktu psa lub kota z przynętami,
  • pamiętaj, że szczepionka jest przeznaczona dla dzikich lisów, a nie dla zwierząt domowych,
  • jeśli pies, kot lub zwierzę gospodarskie zje przynętę, skontaktuj się z lekarzem weterynarii,
  • jeśli człowiek zetknie się z zawartością blistra, należy natychmiast dokładnie umyć skórę wodą z mydłem i zwrócić się po pomoc medyczną.

Walka ze wścieklizną to przede wszystkim profilaktyka

Jak pokazują tegoroczne przypadki, wścieklizna w Polsce nadal występuje i nie wolno o niej zapominać. Szczepienie lisów jest jednym z najważniejszych działań, które pozwalają ograniczać występowanie wirusa w środowisku. Ale nie jedynym. Równie ważne są inne działania zapobiegawcze, które tworzą wspólnie system ochrony przed chorobą.

System ochrony przed wścieklizną obejmuje takie działania profilaktyczne, jak:

  • regularne szczepienia zwierząt domowych,
  • unikanie bezpośredniego kontaktu z dzikimi zwierzętami,
  • przestrzeganie zaleceń Inspekcji Weterynaryjnej
  • akcje szczepienia lisów.

W przypadku wścieklizny profilaktyka ma szczególne i najważniejsze znaczenie. Bowiem chociaż jest to choroba śmiertelnie niebezpieczna, dzięki działaniom zapobiegawczym można skutecznie ograniczać ryzyko zakażenia.

Czytaj również: Szczepienie kotów na wściekliznę – dlaczego to takie ważne?

Wścieklizna jest jedną z najgroźniejszych chorób odzwierzęcych

Dziś obchodzimy Światowy Dzień Walki z Wścieklizną

Dlaczego ustanowiono Światowy Dzień Walki z Wścieklizną?

Światowy Dzień Walki z Wścieklizną obchodzony jest każdego roku 28 września. Celem ustanowienia tego święta jest przede wszystkim zwiększanie świadomości na temat zagrożenia, jakie stanowi wścieklizna. Ponadto edukowanie o sposobach zapobiegania chorobie oraz zwracanie uwagi na działania, dzięki którym można ograniczać występowanie wścieklizny zarówno u ludzi, jak i u zwierząt.

Pierwszy Światowy Dzień Walki z Wścieklizną zorganizowano w 2007 r. z inicjatywy Global Alliance for Rabies Control. Wydarzenie zostało zorganizowane we współpracy z amerykańskim Centers for Disease Control and Prevention (CDC), przy wsparciu m.in. Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Obecnie jest to międzynarodowa kampania łącząca organizacje zajmujące się zdrowiem ludzi i zwierząt, lekarzy, służby weterynaryjne, administrację oraz lokalne społeczności.

Data również nie jest przypadkowa. Bowiem 28 września przypada rocznica śmierci Louisa Pasteura. To właśnie ten francuski chemik i mikrobiolog opracował pierwszą skuteczną szczepionkę przeciwko wściekliźnie. Do dziś to właśnie szczepienia pozostają jednym z najważniejszych narzędzi pozwalających zapobiegać tej chorobie.

Louis Pasteur; fot. Wikimedia Commons

Wścieklizna po wystąpieniu objawów jest w 100% śmiertelna

Wścieklizna jest wirusową chorobą odzwierzęcą atakującą układ nerwowy ssaków, w tym człowieka. Do zakażenia dochodzi poprzez kontakt ze śliną chorego zwierzęcia – najczęściej podczas pogryzienia. Ale zarazić się można także poprzez zadrapanie czy przedostanie się zakażonej śliny do rany lub na błony śluzowe.

Źródłem zakażenia mogą być zarówno zwierzęta dzikie, czyli m.in. lisy czy wilki. Jednak zagrożenie stanowią również zarażone wirusem zwierzęta domowe – psy oraz koty, a także zwierzęta gospodarskie. W Polsce szczególne znaczenie w utrzymywaniu wirusa w środowisku mają lisy rude. Małe gryzonie, takie jak chomiki czy wiewiórki, nie są natomiast uznawane za istotne źródło zakażeń ludzi.

To, co sprawia, że wścieklizna jest tak niebezpieczna, to jej niezwykle ciężki przebieg. Po pojawieniu się objawów klinicznych choroba jest w 100% śmiertelna. Jednocześnie zakażeniu i rozwojowi choroby można zapobiegać dzięki szczepieniom zwierząt oraz odpowiednio szybko zastosowanej profilaktyce poekspozycyjnej u człowieka. Jak podkreśla WHO, że w przypadku potencjalnego narażenia ranę należy natychmiast dokładnie przemyć wodą z mydłem (przez co najmniej 15 minut). Po czym jak najszybciej trzeba zgłosić się po pomoc medyczną.

„Silniejsi razem” – wspólnie możemy skuteczniej zapobiegać wściekliźnie

Hasłem tegorocznego Światowego Dnia Walki z Wścieklizną jest „Silniejsi razem” („Stronger Together”). Hasło to ma przypominać, że skuteczna walka z chorobą wymaga współpracy wielu osób i instytucji. Mianowicie: opiekunów zwierząt, lekarzy weterynarii, pracowników ochrony zdrowia, administracji, organizacji społecznych i lokalnych społeczności.

To także przykład podejścia One Health czyli „Jedno zdrowie”. Zakłada ono, że zdrowie ludzi, zwierząt i środowiska są ze sobą ściśle powiązane. Dlatego warto pamiętać, że szczepienie zwierząt nie chroni wyłącznie ich samych. Bowiem ograniczenie występowania wirusa w populacji zwierząt jednocześnie zmniejsza ryzyko zakażenia człowieka.

ZAPAMIĘTAJ

  • Wścieklizna jest śmiertelną chorobą zakaźną, której można skutecznie zapobiegać.
  • Jedną z najważniejszych metod ochrony są regularne szczepienia zwierząt.
  • Nie zbliżaj się do dzikich zwierząt zachowujących się nietypowo i nie dotykaj znalezionych martwych zwierząt.
  • Jeśli zostaniesz pogryziony lub podrapany przez zwierzę mogące być zakażone albo jego ślina zetknie się z uszkodzoną skórą, natychmiast dokładnie przemyj ranę wodą z mydłem (przez co najmniej 15 minut) i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.
  • Podejrzenie wścieklizny u zwierzęcia lub znalezienie martwego zwierzęcia, które może być zakażone, należy zgłosić właściwemu powiatowemu lekarzowi weterynarii.

Jakie działania realizuje się w Polsce w celu walki ze wścieklizną?

Jednym z podstawowych sposobów zapobiegania rozprzestrzenianiu się choroby są szczepienia. W Polsce obowiązkowemu szczepieniu przeciwko wściekliźnie podlegają psy powyżej 3. miesiąca życia. Pierwsze szczepienie należy wykonać w ciągu 30 dni od ukończenia przez psa trzeciego miesiąca życia. Następnie powtarza się je nie rzadziej niż co 12 miesięcy.

W przypadku kotów nie ma ogólnopolskiego obowiązku corocznego szczepienia wszystkich zwierząt. Jednak Główny Inspektorat Weterynarii zaleca szczepienie kotów swobodnie wychodzących na zewnątrz. Na terenach zagrożonych wścieklizną obowiązek szczepienia kotów może zostać dodatkowo wprowadzony na podstawie lokalnych przepisów.

Drugim niezwykle istotnym działaniem są ochronne szczepienia lisów wolno żyjących. Ponieważ lis rudy jest w Polsce ważnym rezerwuarem wirusa wścieklizny, na obszarach o największym ryzyku Inspekcja Weterynaryjna prowadzi akcje doustnego szczepienia tych zwierząt. Specjalne przynęty zawierające szczepionkę wykładane są ręcznie lub zrzucane z samolotów.

Działania prowadzone w celu walki ze wścieklizną w Polsce obejmują przede wszystkim:

  • obowiązkowe, regularne szczepienia psów przeciwko wściekliźnie,
  • zalecane szczepienia kotów wychodzących oraz obowiązkowe szczepienia kotów tam, gdzie nakazują to lokalne przepisy,
  • regularne akcje szczepienia lisów wolno żyjących,
  • nadzór nad występowaniem choroby i badanie zwierząt podejrzanych o zakażenie,
  • wprowadzanie dodatkowych środków ochronnych na obszarach, na których zostaną stwierdzone ogniska wścieklizny.

Wścieklizna nadal stanowi poważne zagrożenie zdrowotne

Chociaż dzięki szczepieniom sytuacja wygląda dziś zupełnie inaczej niż przed laty, wścieklizna nie zniknęła. Nadal zdarzają się przypadki zakażenia u zwierząt, w tym także w Polsce. Dlatego nie można rezygnować z profilaktyki ani lekceważyć obowiązkowych szczepień.

Zaś Światowy Dzień Walki z Wścieklizną to również dobry moment, aby przypomnieć opiekunom zwierząt o sprawdzeniu terminu ostatnich szczepień i podstawowych zasad bezpieczeństwa. Bo szczególnie w przypadku wścieklizny profilaktyka, wiedza i odpowiedzialność mają ogromne znaczenie – zarówno dla zdrowia zwierząt, jak i ludzi.

Czytaj również: Szczepienie kotów na wściekliznę – dlaczego to takie ważne?

Jak pomóc kotom wolno żyjącym jesienią i zimą?

Jak pomóc kotom wolno żyjącym jesienią i zimą? Podstawy opieki

Od czego zależy przetrwanie kotów zimą?

Zimą koty marzną, chorują i umierają. Chociaż mają futro i gęstszy zimowy podszerstek, to mimo wszystko podczas długotrwałych chłodów czy mrozów marzną i cierpią na zimnie. Zwłaszcza właśnie długotrwałe działanie niskiej temperatury, mrozu, wiatru, a także długie okresy opadów deszczu czy śniegu mogą prowadzić do wychłodzenia kociego organizmu, chorób, odmrożeń, a w skrajnych przypadkach nawet do śmierci.

Nie każdy kot przetrwa zimę. Wiele zależy od miejsca, w którym żyje oraz tego, czy ma schronienie przed deszczem, wiatrem i mrozami. Kot, który ma dostęp do suchej piwnicy, stodoły czy budynku gospodarczego znajduje się w o wiele lepszej sytuacji niż zwierzę śpiące w przypadkowych zakamarkach. Drugą istotną kwestią jest dostęp do pożywienia. To już nie te czasy, że koty wyżywią się myszami. Koty wolno żyjące, zarówno te w miastach, jak i mieszkające na wsiach w gospodarstwach wymagają pomocy i dokarmiania przez człowieka. Szczególnie zimą powinny otrzymywać wartościową karmę. Bowiem jeśli nie będą miały wystarczającej ilości pokarmu, będą bardziej narażone na osłabienie, wychodzenie i choroby.

Najbardziej zagrożone są osobniki starsze, chore czy niedożywione, a także kocięta. To właśnie one najczęściej padają ofiarą mrozów. Szczególnej uwagi wymagają również koty zagubione lub porzucone, które wcześniej mieszkały w domu i z tego powodu nie wykształciły zimowego podszerstka. Zwierzę, które było w ciepłym domu i nagle znajdzie się na mrozie ma mniejsze szanse na przeżycie. W dodatku taki kot nie zna terenu, może więc nie znaleźć bezpiecznych schronień czy miejsc karmienia. Dlatego oswojony kot pojawiający się nagle w kolonii, na działkach czy pod blokiem powinien zwrócić naszą uwagę – zwłaszcza gdy jest zmarznięty, trzęsący się na zimnie, zdezorientowany lub wyraźnie szuka kontaktu z człowiekiem. W takiej sytuacji kot powinien jak najszybciej otrzymać pomoc i zostać zabrany do ciepłego miejsca.

Czytaj także: Znaleziony kociak – co robić?

Zimą koty potrzebują więcej energii

Wraz ze spadkiem temperatury otoczenia kot żyjący na zewnątrz zużywa więcej energii na utrzymanie prawidłowej temperatury ciała. Dlatego zimą koty potrzebują większej ilości pokarmu niż w cieplejszej części roku. Zatem zaleca się zwiększenie ilości karmy podawanej kotom przebywającym zimą na zewnątrz. Bowiem część dostarczonej energii organizm przeznacza właśnie na termoregulację.

Przy czym nie chodzi o to, aby nasypać do miski „czegokolwiek” więcej. Jedzenie powinno być pełnoporcjowe, wartościowe i odpowiednio kaloryczne. Dobrze sprawdzi się dobrej jakości karma mokra. Zaś podczas silnych mrozów praktycznym rozwiązaniem pozostaje karma sucha. Mokre jedzenie dostarcza kotu dodatkowej wody i zwykle jest chętniej zjadane, ale przy ujemnej temperaturze może bardzo szybko zamarzać. Sucha karma pozostaje dostępna znacznie dłużej, dlatego podczas mrozów bywa po prostu bardziej funkcjonalna. Jednak ważne, aby była to karma pełnoporcjowa, dobrze tolerowana przez koty i odpowiednio energetyczna. Dodatkiem do zimowego posiłku może być również mięso. Nie powinno ono jednak stanowić podstawy żywienia ani zastępować kompletnej karmy.

W mroźne dni świetnie sprawdza się podawanie mokrej karmy lekko podgrzanej. Jest bardziej aromatyczna, koty zwykle zjadają ją chętniej, a ciepły posiłek jest dla nich dodatkowym komfortem. Jednak można serwować kotom takie posiłki tylko wówczas, kiedy wiemy, że są w pobliżu i zjedzą go od razu.

Stała pora i osłonięte miejsce karmienia

Regularność ma ogromne znaczenie przez cały rok, ale zimą staje się szczególnie ważna. Koty bardzo szybko uczą się godzin karmienia. Jeśli opiekun przychodzi mniej więcej o stałej porze, zwierzęta również stawiają się w tym samym czasie na posiłek. Dzięki temu nie muszą przez długi czas czekać na zimnie lub mrozie.

Daje to również większą szansę na podawanie karmy mokrej nawet podczas mrozu. Lekko podgrzany posiłek można wystawić bezpośrednio przed przyjściem kotów, a po zakończeniu karmienia zabrać pozostałości, zanim zamarzną. Regularne karmienie pozwala także opiekunowi obserwować stado i szybciej zauważyć, że któregoś kota brakuje albo że jedno ze zwierząt jest chore, osłabione, przestało jeść czy zachowuje się inaczej niż zwykle.

Równie ważne jest samo miejsce karmienia. Miski powinny znajdować się w miejscu, gdzie są możliwie dobrze zabezpieczone przed deszczem, śniegiem i wiatrem. Nie musi to być od razu profesjonalna konstrukcja. Można wykorzystać niewielką zadaszoną wnękę, fragment altany lub budynku gospodarczego albo przygotować prostą stację karmienia osłoniętą od góry i z boków. Dobrze, jeśli miski nie stoją bezpośrednio na mokrej czy zmarzniętej ziemi. Takie osłonięte stanowiska ułatwiają utrzymanie jedzenia w dobrym stanie i pozwalają kotom spokojnie zjeść.

💛 Koteria radzi

Koty najlepiej karmić regularnie, o stałej porze. Zimą ma to jeszcze większe znaczenie niż latem. Kot nie musi długo czekać na jedzenie na mrozie, mokra karma ma mniejszą szansę zamarznąć przed zjedzeniem, a opiekun przy okazji każdego karmienia może sprawdzić, czy wszystkie koty pojawiły się i wyglądają na zdrowe.

Zimą równie ważna jak jedzenie jest woda

O wodzie zimą łatwo zapomnieć. Tymczasem koty potrzebują jej niezależnie od temperatury, a jej znaczenie rośnie jeszcze bardziej wtedy, gdy podczas mrozów większą część pożywienia stanowi sucha karma. Problem w tym, że przy ujemnej temperaturze zwykła miska może po kilku godzinach zamienić się w bryłę lodu. Dlatego wodę należy regularnie kontrolować i wymieniać. Warto ustawiać ją w miejscu osłoniętym od wiatru i opadów oraz korzystać z głębszych, pojemniejszych naczyń. Podczas mrozów dobrze sprawdzają się grubsze plastikowe lub gumowe naczynia. W miejscach, w których jest możliwość podłączenia do prądu (np. na działkach) bardzo dobrze sprawdzą się specjalne podgrzewane miski przeznaczone do stosowania na zewnątrz.

W ubiegłym roku podczas zimowych mrozów karmiciele przygotowywali specjalne poidła z wykorzystaniem ceramicznej dużej doniczki i znicza. Mianowicie, do doniczki wkopanej w ziemię wstawia się znicz palący się np. 48 godzin, a na sam wierzch ustawia się dużą miskę z wodą, np. ze stali nierdzewnej. Z doświadczenia opiekunów kotów wolno żyjących wynika, że to rozwiązanie dobrze się sprawdzało. Zaś dzięki zastosowaniu większej miski z wodą nie zdarzało się, żeby woda była zbyt gorąca. Płomień znicza podgrzewał za to miskę na tyle, by woda nie zamarzła podczas dużych mrozów. Jednakże ze względu na pozostawienie otwartego ognia w terenie nie jest to idealna metoda. Bowiem wymaga częstego nadzoru.

Nie warto natomiast opierać zimowego pojenia na popularnej poradzie, według której należy przynosić wyłącznie zimną wodę, ponieważ ciepła „zamarza szybciej”. Wprawdzie często można spotkać się z takim twierdzeniem, znanym jako efekt Mpemby. Jednak chociaż to zjawisko zostało potwierdzone w wielu eksperymentach, wciąż budzi dyskusje i sprzeczne opinie naukowców. Bowiem tzw. efekt Mpemby występuje jedynie w określonych warunkach i nie jest praktyczną zasadą pozwalającą przewidzieć, która miska zamarznie pierwsza. Znacznie ważniejsze są temperatura otoczenia, osłonięcie od wiatru, wielkość naczynia, jego materiał oraz ilość wody.

Zimowa budka może uratować kotu życie

Jedzenie pomaga kotu wytwarzać energię, ale bez miejsca, w którym może schronić się przed wiatrem, śniegiem i wilgocią, nawet dobrze dokarmianemu kotu będzie ciężko przetrwać największe mrozy i zamiecie śnieżne. Odpowiednie schronienie jest więc kolejnym – obok jedzenia i wody – fundamentem zimowej opieki nad kotami żyjącymi na zewnątrz.

Najlepszą sytuacją jest możliwość zapewnienia kotom dostępu do suchej piwnicy, stodoły czy bezpiecznego budynku gospodarczego. Nie wszędzie jednak jest to możliwe. Wtedy ogromną różnicę może zrobić ocieplona budka zimowa. Może być wykonana z drewna i zaizolowana styropianem albo zrobiona z grubych pudeł lub płyt styropianowych. Ważniejsze od jej wyglądu jest to, czy rzeczywiście chroni przed zimnem i wilgocią.

Prawidłowo wykonana budka zimowa powinna spełniać kilka podstawowych warunków:

  • stać w zacisznym miejscu, możliwie osłoniętym przed wiatrem i opadami,
  • nie przylegać bezpośrednio do gruntu – budkę można ustawić np. na palecie, drewnianych kantówkach, bloczkach lub innym stabilnym podwyższeniu,
  • mieć szczelny dach i ściany chroniące wnętrze przed deszczem i topniejącym śniegiem,
  • mieć możliwie niewielkie wejście, skierowane tak, aby nie wpadał do niego bezpośrednio wiatr, dodatkowo:
    • dobrze jest umieścić daszek nad wejściem,
    • można zrobić kurtynę w wejściu, np. z pociętych pasów polarowych,
  • zawierać suche wypełnienie, które nie będzie łatwo zatrzymywać wilgoci (polarowe ścinki, koc z polaru lub słoma).

Potrzebujesz zimowej budki dla kota? Zapytaj w Koterii!

Fundacja Koteria od lat wspiera społecznych opiekunów kotów również zimą. Co roku powstaje 150–200 ocieplanych budek dla kotów wolno żyjących, które przekazywane są karmicielom. Jeśli zajmujesz się kotami w Warszawie lub okolicach i potrzebujesz budki, warto skontaktować się z Ośrodkiem Koteria i zapytać o aktualną możliwość jej otrzymania.

Natomiast w artykule Jak zrobić budkę? znajdziesz instrukcję, jak samodzielnie wykonać zimową budkę dla kota.

Niewielka pomoc może mieć ogromne znaczenie

Kot żyjący na dworze nie potrzebuje luksusów. Potrzebuje przede wszystkim tego, co pozwoli mu bezpiecznie przetrwać najtrudniejsze miesiące: jedzenia, niezamarzniętej wody oraz suchego miejsca, gdzie będzie mógł się schronić przed wiatrem i mrozem.

W przypadku kotów wolno żyjących ogromną rolę odgrywa regularność karmienia. Stała pora posiłków, sprawdzanie wody i obserwacja stada pozwalają wychwycić problemy, zanim staną się poważne. Szczególnej uwagi wymagają koty starsze, chore i osłabione oraz te, które pojawiły się nagle w miejscu dokarmiania kotów.

Pamiętajmy też, że kot, który jesienią wygląda na dobrze radzącego sobie na zewnątrz, podczas kilkudniowych mrozów może znaleźć się w zupełnie innej sytuacji.

Przeczytaj również: Kastracja kotów wolno żyjących – tu każdy szczegół ma znaczenie!