Na rynku dostępne są preparaty na kleszcze dla kota i psa w różnych formach – tabletki, spot-ony, obroże oraz preparaty łączone (działające zarówno na pasożyty zewnętrzne, jak i wewnętrzne). Poniżej przedstawiamy krótkie podsumowanie, które pomoże opiekunom wybrać najlepszą opcję dla swojego pupila.
Choroby odkleszczowe u psów i kotów
Kleszcze są niebezpieczne zarówno dla psów, jak i kotów. Wprawdzie u kotów choroby odkleszczowe występują rzadziej, jednak nie oznacza to, że są one całkowicie bezpieczne. Infekcje przenoszone przez kleszcze silnie obciążają organizm i w skrajnych przypadkach mogą prowadzić nawet do śmierci.
U psów ukąszenie kleszcza może skutkować m.in. babeszjozą (chorobą atakującą czerwone krwinki) czy boreliozą. Stąd całoroczna profilaktyka przeciwkleszczowa jest niezwykle ważna – szczególnie w domach, w których zwierzęta mają ze sobą kontakt. W takiej sytuacji kot nie musi wychodzić na zewnątrz, aby zostać narażonym na kleszcze. Ponieważ psy, nawet zabezpieczone preparatami, mogą przynosić je do domu, gdzie pasożyty szukają kolejnego żywiciela.
Należy również zaznaczyć, że wybierając preparat na kleszcze dla kota czy psa zawsze należy pamiętać, że musi być on przeznaczony dla konkretnego gatunku. Bowiem to, co jest bezpieczne dla psa, może być niebezpieczne dla kota. Zaś w przypadku posiadania obu gatunków szczególnie istotne jest, aby wybierać produkty bezpieczne dla każdego z nich.
PREPARATY W TABLETKACH
Tabletki zawierają substancje z grupy izoksazolin (np. fluralaner, afoxolaner, sarolaner, lotilaner), które działają poprzez porażenie układu nerwowego pasożytów.
Po podaniu doustnym substancja czynna wchłania się do krwiobiegu zwierzęcia i utrzymuje się w nim przez określony czas (zwykle od 4 do 12 tygodni, w zależności od preparatu). Aby lek zadziałał, kleszcz musi najpierw wbić się w skórę i napić się krwi. Bowiem wraz z nią przyjmuje dawkę substancji, która paraliżuje jego układ nerwowy. Pasożyt najczęściej ginie w ciągu 12–24 godzin, następnie wysycha i odpada.
Zatem ochrona działa „od wewnątrz” i nie ma efektu odstraszającego. Z kolei to oznacza, że kleszcze mogą chodzić po sierści zwierzęcia, ale giną po ugryzieniu.
Przykładowe preparaty: Bravecto, Nexgard, Simparica, Credelio, AdTab (dostępny również dla kotów).
PREPARATY SPOT-ON (KROPLE NA SKÓRĘ)
Preparaty typu spot-on aplikuje się bezpośrednio na skórę zwierzęcia. Substancje czynne rozprowadzają się w warstwie lipidowej skóry i gromadzą w gruczołach łojowych. Następnie są stopniowo uwalniane na powierzchnię skóry oraz sierść.
Preparaty z fipronilem
➔ Przykłady: Frontline, Fiprex, Effipro.
➔ Czas działania: zwykle ok. 4 tygodnie.
➔ Fipronil działa poprzez blokowanie receptorów w układzie nerwowym pasożytów, co prowadzi do ich paraliżu i śmierci. Przy czym, aby kleszcz zginął, musi znaleźć się na skórze lub sierści zwierzęcia – preparaty te nie wykazują działania odstraszającego.
➔ Na skuteczność może wpływać częste kąpanie, stosowanie szamponów czy choroby
dermatologiczne. Możliwe działania niepożądane to świąd, wyłysienia, rumień, mrowienie lub pieczenie skóry. W przypadku zlizywania preparatu mogą pojawić się silne ślinotoki, a czasem także wymioty.
➔ Uwaga: fipronil jest bezwzględnie przeciwwskazany u królików ze względu na ryzyko ciężkiej, śmiertelnej neurotoksyczności.
Preparaty z permetryną (silne działanie odstraszające)
➔ Przykłady: Exspot (permetryna), Advantix (permetryna + imidaklopryd), Vectra 3D (permetryna + dinotefuran + pyriproksyfen).
➔ Czas działania: zwykle ok. 3–4 tygodni.
➔ Substancje czynne pozostają głównie w warstwie lipidowej skóry i nie wykazują istotnego działania ogólnoustrojowego. Aczkolwiek preparaty te mają silne działanie odstraszające – często kleszcz nie zdąży nawet wbić się w skórę, ponieważ kontakt z substancją wywołuje tzw. „efekt parzących stóp”, zmuszający pasożyta do ucieczki.
➔ Działania niepożądane występują rzadko i najczęściej mają charakter miejscowych reakcji skórnych, sporadycznie mogą pojawić się objawy neurologiczne.
➔ Bardzo ważne: permetryna jest silnie toksyczna dla kotów i może być dla nich śmiertelnie niebezpieczna. Nawet bliski kontakt kota z psem, któremu niedawno podano preparat, może doprowadzić do ciężkich drgawek i śmierci.
Preparaty łączone
➔ Przykłady: Broline, Advantix, Advocate.
➔ Czas działania: zazwyczaj ok. 4 tygodnie (w zależności od składu i producenta).
➔ Preparaty zawierające kilka substancji czynnych zapewniają szerokie spektrum działania przeciw pasożytom. Jednak należy pamiętać, że większa liczba składników wiąże się również z wyższym ryzykiem działań niepożądanych oraz trudniejszą interpretacją ewentualnych powikłań.
OBROŻE PRZECIWKLESZCZOWE
Obroże działają poprzez stopniowe uwalnianie substancji czynnych na powierzchnię skóry i sierści zwierzęcia. Tworzą one warstwę ochronną, która odstrasza i/lub zabija pasożyty jeszcze przed ukąszeniem. To rozwiązanie długoterminowe, niewymagające comiesięcznego podawania preparatu.
Foresto (imidaklopryd + flumetryna)
➔ Czas działania: do 7–8 miesięcy.
➔ Substancje czynne są zamknięte w strukturze obroży i uwalniane w mikrodawkach przez wiele miesięcy. Dzięki temu produkt zapewnia długotrwałą ochronę zarówno przed kleszczami, jak i pchłami. Preparat działa kontaktowo – pasożyty giną po zetknięciu się z sierścią i skórą zwierzęcia.
➔ Możliwe działania niepożądane:
◆ miejscowe podrażnienia skóry, świąd, zaczerwienienie,
◆ sporadycznie przejściowa apatia lub nadwrażliwość,
◆ bardzo rzadko objawy neurologiczne.
Scalibor (deltametryna)
➔ Czas działania: ok. 5–6 miesięcy.
➔ Obroża wykazuje silne działanie odstraszające. Kleszcz, który wejdzie w kontakt z sierścią psa noszącego obrożę, odczuwa tzw. „efekt parzących stóp” i zwykle odpada, zanim zdąży się wbić w skórę.
➔ Możliwe działania niepożądane:
◆ miejscowe reakcje skórne w okolicy szyi,
◆ sporadycznie objawy neurologiczne u zwierząt wrażliwych,
➔ Uwaga: obroże z deltametryną są przeznaczone wyłącznie dla psów – substancja ta jest toksyczna dla kotów.
Kiltix (flumetryna + propoksur)
➔ Czas działania: do ok. 6 miesięcy.
➔ Obroża działa kontaktowo przeciw kleszczom i pchłom. Ponadto zapewnia długotrwałą ochronę, poprzez stałe uwalnianie substancji czynnych na powierzchnię skóry i sierści.
➔ Możliwe działania niepożądane:
◆ miejscowe podrażnienia skóry, świąd, wyłysienia w miejscu kontaktu,
◆ zaś przy nadwrażliwości możliwe są objawy ze strony układu nerwowego lub pokarmowego (np. ślinotok, wymioty).
Ważne wskazówki dotyczące obroży:
- pełną skuteczność osiągają zwykle po kilku dniach od założenia,
- niektóre kąpiele i częste moczenie mogą skracać czas działania,
- należy regularnie kontrolować skórę pod obrożą i dopasowanie jej długości,
- w domach z kotami należy szczególnie uważać na obroże przeznaczone wyłącznie dla psów.
Uwaga: obroże nie są rekomendowane dla kotów wychodzących. Z tego względu, że koty wspinają się, skaczą i przeciskają przez wąskie przestrzenie, przez co istnieje ryzyko zahaczenia i zawieszenia się na obroży.
PREPARATY „2w1”
To obecnie najwygodniejsze rozwiązanie profilaktyki – jedna tabletka lub pipeta chroni jednocześnie przed pasożytami wewnętrznymi i zewnętrznymi. Z kolei to znacząco ułatwia regularne odrobaczanie i zabezpieczenie zwierzęcia.
Do najczęściej stosowanych należą:
Simparica Trio – tabletki do żucia dla psów, które działają przeciwko pchłom i kleszczom oraz pasożytom wewnętrznym. Dodatkowo, preparat chroni także przed nicieniami sercowymi i płucnymi. Podawany jest raz w miesiącu i jest bardzo wygodny dla opiekunów, którzy chcą kompleksowej ochrony w jednej dawce.
NexGard Spectra – tabletka łącząca działanie przeciw pchłom i kleszczom z szerokim odrobaczaniem (m.in. glisty, tęgoryjce, włosogłówki oraz profilaktyka nicieni sercowych). To jeden z najpopularniejszych preparatów „all-in-one” dla psów.
NexGard Combo – odpowiednik dla kotów w formie spot-on (pipeta). Zabezpiecza przed pchłami, kleszczami oraz pasożytami wewnętrznymi, w tym nicieniami i tasiemcami. Jest dobrym rozwiązaniem dla kotów, które nie tolerują tabletek.
Imotax – preparat stosowany w profilaktyce pasożytów zewnętrznych i wewnętrznych, wykorzystywany jako wygodna opcja kompleksowego zabezpieczenia zwierząt zgodnie z zaleceniem lekarza weterynarii.
Porównanie preparatów na kleszcze dla kota i psa w różnych formach
W tabeli przedstawiamy najważniejsze cechy preparatów na kleszcze w różnych formach dostępnych na rynku.
| FORMA PREPARATU | ZALETY | WADY |
| TABLETKI | ● wygodne podanie (brak kontaktu ze skórą) ● brak wpływu kąpieli na skuteczność ● szybkie działanie (po wchłonięciu) ● długie działanie (nawet do kilku miesięcy) | ● brak działania odstraszającego (kleszcz musi się wbić) ● konieczność „ugryzienia”, żeby zadziałały ● mogą wystąpić działania niepożądane ogólnoustrojowe ● nie każdy zwierzak chętnie je przyjmuje |
| SPOT-ON (KROPLE) | ● łatwa aplikacja ● działanie miejscowe (w warstwie skóry) ● część preparatów ma efekt odstraszający ● szeroki wybór substancji | ● wrażliwe na kąpiele i mycie ● możliwe podrażnienia skóry ● ryzyko zlizywania preparatu ● wymagają regularnej aplikacji (zwykle co 4 tygodnie) |
| OBROŻE | ● bardzo długie działanie (nawet 5–8 miesięcy) ● brak konieczności pamiętania o comiesięcznej aplikacji ● stała ochrona 24/7 ● część ma silny efekt odstraszający | ● ryzyko podrażnień skóry szyi ● nie dla wszystkich zwierząt (np. wrażliwe psy/koty) ● mogą się zgubić lub poluzować ● niektóre substancje toksyczne dla kotów |
| PREPARATY 2w1 | ● kompleksowa ochrona (zewnętrzne + wewnętrzne pasożyty) ● wygoda (jedna tabletka/pipeta) ● lepsza regularność profilaktyki ● szerokie spektrum działania | ● wyższa cena ● większe obciążenie organizmu (wieloskładnikowe preparaty) ● mniej elastyczne dawkowanie ● nie zawsze działają odstraszająco |
Preparaty na kleszcze – podsumowanie
W podsumowaniu należy podkreślić, że dobór preparatu przeciw pasożytom powinien być zawsze dostosowany do:
- gatunku zwierzęcia,
- jego stanu zdrowia,
- a także stylu życia (np. kontakt z innymi zwierzętami, kąpiele, wychodzenie na zewnątrz).
Nie istnieje jedno uniwersalne i idealne rozwiązanie. Każda forma ochrony (tabletki, spot-on, obroże czy preparaty łączone) ma swoje zalety oraz ograniczenia. Szczególną ostrożność należy zachować w domach, w których żyją różne gatunki zwierząt. Bowiem część substancji czynnych może być dla nich toksyczna.
W razie wątpliwości zawsze warto skonsultować wybór preparatu z lekarzem weterynarii. Pomoże on dobrać najbezpieczniejsze i najskuteczniejsze rozwiązanie dla konkretnego zwierzęcia.
