Pomoc dla dzikich zwierząt w potrzebie

Wiosną i latem wiele osób spotyka na swojej drodze dzikie zwierzęta, które wydają się potrzebować pomocy. Pod drzewem siedzi młody ptak, przez ogród w środku dnia wędruje jeż, przy drodze zauważamy potrąconą sarnę. W takich sytuacjach naturalnym odruchem jest chęć ratowania zwierzęcia. Warto jednak pamiętać, że nie każda interwencja jest potrzebna, a czasem może nawet zaszkodzić.

Jak pomóc mądrze dzikim zwierzętom w potrzebie? Co robić, gdy znajdziesz ranne lub osierocone zwierzę? Przede wszystkim – należy ocenić sytuację i zastanowić się, czy zwierzę rzeczywiście wymaga naszej pomocy.

Kiedy dzikie zwierzę naprawdę potrzebuje pomocy?

Nie każde samotne lub młode zwierzę jest osierocone. Wiele gatunków dzikich zwierząt pozostawia młode bez opieki na dłuższy czas. Zaś niektóre ptaki opuszczają gniazdo jeszcze zanim nauczą się sprawnie latać.

Pomoc człowieka jest zwykle konieczna, gdy zwierzę:

• ma widoczne obrażenia,
• krwawi lub ma złamaną kończynę,
• zostało potrącone przez samochód,
• jest osłabione, apatyczne lub nie reaguje na otoczenie,
• ma problemy z oddychaniem,
• zostało zaatakowane przez psa lub kota,
• jest bardzo wychudzone,
• przebywa w miejscu stwarzającym bezpośrednie zagrożenie życia.

Jeśli nie jesteśmy pewni, czy zwierzę wymaga interwencji, warto najpierw skonsultować sytuację ze specjalistami zajmującymi się pomocą dzikim zwierzętom.

Co zrobić, gdy znajdziesz ptasiego podlota?

To jedna z najczęstszych sytuacji, z jakimi spotykają się osoby chcące pomóc dzikim zwierzętom.

Podlot to młody ptak, który opuścił już gniazdo, ale nie potrafi jeszcze dobrze latać. Może siedzieć na ziemi, podskakiwać, przemieszczać się nieporadnie i głośno nawoływać rodziców. Choć wygląda na bezradnego, zwykle nie potrzebuje ratunku.

Rodzice najczęściej znajdują się w pobliżu i regularnie go karmią. Zabranie takiego ptaka z miejsca znalezienia może pozbawić go opieki rodziców i zmniejszyć jego szanse na przeżycie.

Jeżeli podlot znajduje się w niebezpiecznym miejscu, na przykład na jezdni lub chodniku o dużym natężeniu ruchu, można ostrożnie przenieść go kilka metrów dalej, pod krzew lub w inne spokojniejsze miejsce. Nie należy jednak zabierać go do domu.

Pomocy wymagają natomiast ptaki ranne, osłabione lub takie, które miały kontakt z kotem albo psem.

Samotny zajączek lub sarenka – kiedy trzeba ratować?

Widok samotnego młodego zwierzęcia często budzi niepokój. W rzeczywistości wiele młodych ssaków przez znaczną część dnia pozostaje samo.

Samice zajęcy odwiedzają swoje młode jedynie kilka razy na dobę. Podobnie postępują sarny. Młode pozostają ukryte w trawie lub zaroślach, a matka wraca do nich tylko na krótko. Dzięki temu drapieżniki mają mniejsze szanse na odnalezienie maluchów.

Jeżeli młode zwierzę jest spokojne, nie ma widocznych obrażeń i znajduje się w bezpiecznym miejscu, najlepiej pozostawić je tam, gdzie zostało znalezione.

Interwencja jest potrzebna przede wszystkim wtedy, gdy:

• zwierzę jest ranne,
• znajduje się przy ruchliwej drodze,
• jest wyraźnie osłabione,
• od wielu godzin głośno nawołuje i nie widać oznak obecności matki,
• zostało przyniesione przez psa lub kota.

Nigdy nie należy zabierać młodych dzikich zwierząt do domu „na wychowanie”. Takie zwierzęta wymagają specjalistycznej opieki, po której powinny wrócić do naturalnego środowiska.

Jak pomóc jeżowi znalezionemu w ciągu dnia?

Jeże prowadzą głównie nocny tryb życia. Dlatego spotkanie zdrowego jeża w środku dnia jest stosunkowo rzadkie i może świadczyć o problemach zdrowotnych.

Niepokój powinny wzbudzić zwłaszcza sytuacje, gdy jeż:

• chodzi chwiejnym krokiem,
• wygląda na wychudzonego,
• nie zwija się w kulkę,
• ma widoczne rany,
• wokół niego krążą muchy lub widać larwy.

Takie zwierzę wymaga pomocy.

Jeża należy umieścić w kartonie wyłożonym ręcznikiem lub kocem, zapewnić mu spokój i jak najszybciej skontaktować się z ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt lub organizacją zajmującą się pomocą dzikim zwierzętom.

Nie należy podawać jeżom mleka! Wbrew popularnemu mitowi mleko może poważnie im zaszkodzić.

Co zrobić po potrąceniu dzikiego zwierzęcia?

Potrącenie dzikiego zwierzęcia to sytuacja wymagająca szybkiego działania, ale również ostrożności.

Ranne zwierzę może być przestraszone, cierpieć z powodu bólu i reagować agresywnie, nawet jeśli na co dzień nie stanowi zagrożenia dla ludzi.

W takiej sytuacji należy:

• zadbać o własne bezpieczeństwo,
• zabezpieczyć miejsce zdarzenia,
• nie zbliżać twarzy ani rąk do pyska zwierzęcia,
• ograniczyć kontakt do niezbędnego minimum,
• wezwać odpowiednie służby lub specjalistów.

W przypadku dużych zwierząt, takich jak sarny, jelenie czy dziki, nie należy próbować samodzielnie ich transportować. Najlepiej skontaktować się z odpowiednimi służbami lub najbliższym ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt.

Jak bezpiecznie udzielić pierwszej pomocy dzikiemu zwierzęciu?

Jeżeli zwierzę wymaga pomocy, najważniejsze jest ograniczenie stresu.

W większości przypadków należy:

• zachować spokój,
• unikać hałasu,
• ograniczyć kontakt ze zwierzęciem,
• umieścić je w kartonie lub transporterze,
• zapewnić ciepło i ciemność,
• jak najszybciej skontaktować się ze specjalistami.

Nie należy na własną rękę podawać leków ani próbować leczyć zwierzęcia. Nie powinno się również karmić go bez konsultacji ze specjalistą, ponieważ niewłaściwe pożywienie może pogorszyć jego stan.

5 najczęstszych błędów popełnianych podczas ratowania dzikich zwierząt

Niestety, mimo rozmaitych kampanii informacyjnych, nadal wiele osób reaguje nieodpowiednio. Tymczasem w przypadku dzikich zwierząt ingerencja człowieka powinna być naprawdę dobrze przemyślana. Bo zamiast uratować możemy nieświadomie zrobić krzywdę.

Do najczęściej popełnianych błędów w ratowaniu dzikich zwierząt należą:

1. Zabieranie zdrowych podlotów – wiele młodych ptaków trafia do ludzi zupełnie niepotrzebnie; podlot nie jest sierotą tylko dlatego, że siedzi na ziemi,
2. Zabieranie młodych zajęcy i saren – samotny maluch nie zawsze oznacza porzucenie; w wielu przypadkach matka znajduje się w pobliżu i wraca do niego regularnie,
3. Karmienie zwierzęcia bez wiedzy o jego potrzebach – mleko, pieczywo czy przypadkowe resztki jedzenia mogą zaszkodzić, a nawet doprowadzić do śmierci zwierzęcia,
4. Przetrzymywanie dzikiego zwierzęcia w domu – celem pomocy powinien być powrót zwierzęcia do natury; długotrwałe przetrzymywanie dzikich zwierząt przez osoby bez odpowiedniego przygotowania zwykle nie służy ich dobru,
5. Zbyt późne szukanie specjalistycznej pomocy– w przypadku obrażeń każda godzina może mieć znaczenie; im szybciej zwierzę trafi pod opiekę specjalistów, tym większe ma szanse na powrót do zdrowia.

Gdzie zgłosić ranne dzikie zwierzę?

W Polsce działa wiele organizacji i ośrodków rehabilitacji dzikich zwierząt, które pomagają rannym, osieroconym i osłabionym zwierzętom wrócić do naturalnego środowiska.

Cennym źródłem wiedzy jest Dzika Klinika – organizacja zajmująca się edukacją oraz pomocą dzikim zwierzętom. Na stronie internetowej tej organizacji można znaleźć liczne poradniki dotyczące postępowania w przypadku znalezienia młodych, rannych lub osłabionych zwierząt konkretnych gatunków oraz informacje o możliwościach uzyskania specjalistycznego wsparcia.

Ponadto w Polsce działa kilkadziesiąt specjalistycznych ośrodków rehabilitacji dzikich zwierząt, które zajmują się leczeniem, rehabilitacją i przygotowaniem zwierząt do powrotu do naturalnego środowiska. Aktualny wykaz takich placówek prowadzi Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. Przed transportem zwierzęcia warto skontaktować się z najbliższym ośrodkiem, aby uzyskać wskazówki dotyczące dalszego postępowania.

Przydatne linki:

• Wykaz ośrodków rehabilitacji dzikich zwierząt w Polsce (GDOŚ)
• Dzika Klinika – poradniki i pomoc dla dzikich zwierząt

Nie działaj pochopnie! Poproś o pomoc specjalistów

Chęć pomocy zwierzętom jest czymś pięknym, jednak w przypadku dzikich gatunków najważniejsza jest rozwaga. Nie każde samotne zwierzę wymaga ratunku, a nieprzemyślana interwencja może wyrządzić więcej szkody niż pożytku.

Jeśli masz wątpliwości, obserwuj, oceniaj sytuację i skonsultuj się ze specjalistami. Bowiem nie ma reguły – czasem najlepszą pomocą jest pozostawienie zwierzęcia w spokoju, a czasem szybki kontakt z osobami, które wiedzą, jak skutecznie mu pomóc.

Każdego roku tysiące dzikich zwierząt wracają do zdrowia dzięki uważności i odpowiedzialności ludzi. Nie trzeba być specjalistą, aby pomóc. Często wystarczy zachować spokój, nie działać pochopnie i wiedzieć, do kogo zwrócić się o wsparcie. Dzięki temu możemy skutecznie pomagać zarówno zwierzętom domowym, jak i ich dzikim kuzynom, z którymi dzielimy wspólną przestrzeń.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy można dotknąć młodego ptaka, który wypadł z gniazda?

Tak. Wbrew popularnemu mitowi większość ptaków nie odrzuca swoich młodych z powodu ludzkiego zapachu. Jeśli młody ptak znajduje się w niebezpiecznym miejscu, można ostrożnie przenieść go kilka metrów dalej, pod krzew lub w spokojniejsze miejsce. Należy jednak najpierw upewnić się, czy nie jest to podlot, który opuścił już gniazdo i znajduje się pod opieką rodziców.

Czy matka odrzuci młodego zająca lub sarenkę, jeśli dotknie go człowiek?

Samo dotknięcie młodego zwierzęcia nie oznacza, że matka je porzuci. Nie należy jednak brać młodych dzikich zwierząt na ręce bez wyraźnej potrzeby. Najlepiej ograniczyć kontakt do minimum i obserwować sytuację z bezpiecznej odległości.

Czy można zabrać dzikie zwierzę do domu?

Dzikie zwierzęta nie powinny trafiać do domów jako „tymczasowi podopieczni”, jeśli nie ma takiej konieczności. W przypadku zwierząt rannych lub osieroconych należy jak najszybciej skontaktować się z ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt lub organizacją zajmującą się pomocą takim zwierzętom.

Czym nakarmić znalezione dzikie zwierzę?

Najlepiej nie podawać żadnego pokarmu bez konsultacji ze specjalistą. Różne gatunki mają odmienne potrzeby żywieniowe, a niewłaściwe jedzenie może pogorszyć stan zwierzęcia. Szczególnie niebezpieczne może być podawanie mleka młodym zwierzętom.

Gdzie zgłosić ranne dzikie zwierzę?

Pomocy można szukać w ośrodkach rehabilitacji dzikich zwierząt, organizacjach zajmujących się pomocą dzikim zwierzętom, a w przypadku zwierząt poszkodowanych w wypadkach drogowych również kontaktując się z odpowiednimi służbami czy dzwoniąc pod numer alarmowy. Aktualny wykaz ośrodków rehabilitacji dzikich zwierząt znajduje się na stronie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska.

Jak rozpoznać, że dzikie zwierzę naprawdę potrzebuje pomocy?

Niepokojącymi sygnałami są m.in. widoczne obrażenia, krwawienie, złamania, problemy z poruszaniem się, skrajne osłabienie, wychudzenie lub brak reakcji na otoczenie. W razie wątpliwości warto skonsultować sytuację ze specjalistami przed podjęciem interwencji.

Czytaj również: Pierwsza pomoc dla zwierząt domowych