Koty w Belgii. Skuteczna walka z bezdomnością jest możliwa

Problem bezdomności kotów to jedno z największych wyzwań w obszarze dobrostanu zwierząt w Europie. Nadpopulacja prowadzi nie tylko do cierpienia samych zwierząt, ale również do przeciążenia schronisk i konieczności podejmowania trudnych decyzji przez organizacje prozwierzęce. Niektóre kraje zdecydowały się jednak na radykalne, systemowe rozwiązania. Jednym z liderów w tym zakresie jest Belgia – państwo, które udowadnia, że obowiązkowa kastracja i czipowanie kotów to skuteczne narzędzia w walce z bezdomnością tych zwierząt. Koty w Belgii muszą być wykastrowane i zaczipowane przed ukończeniem 6 miesiąca życia.

Obowiązkowa kastracja kotów, powszechne czipowanie i rejestracja w centralnej bazie danych – Belgia stworzyła kompleksowy system, który realnie ogranicza bezdomność zwierząt. Jak dokładnie działają te przepisy i dlaczego uznawane są za jedne z najbardziej efektywnych w Europie?

Belgia liderem w zapobieganiu bezdomności kotów w Europie

Belgia jest często wskazywana jako europejski lider w zakresie zapobiegania bezdomności kotów. Na tle innych państw wyróżnia ją kompleksowe podejście: zamiast pojedynczych regulacji wprowadzono spójny system obejmujący kastrację, identyfikację oraz kontrolę hodowli. Kraj ten jest również dobrym przykładem skutecznego wdrożenia takich rozwiązań w praktyce.

Czytaj również: Będzie obowiązkowe czipowanie psów i kotów w Polsce? Projekt KROPiK

Obowiązkowa kastracja kotów w Belgii – najważniejsze zasady

Jednym z filarów belgijskiego systemu zapobiegania bezdomności zwierząt jest obowiązkowa kastracja (sterylizacja) kotów.

Najważniejsze zasady:

• obowiązek dotyczy wszystkich kotów (z wyjątkiem zarejestrowanych hodowli),
• koty muszą zostać wykastrowane przed ukończeniem 5–6 miesiąca życia,
• przepisy obejmują zarówno koty domowe, jak i te przekazywane nowym opiekunom,
• hodowla jest możliwa wyłącznie po uzyskaniu odpowiedniej licencji i spełnieniu określonych standardów.

Regulacje te zaczęły obowiązywać szeroko w 2018 roku (m.in. w Regionie Stołecznym Brukseli i Walonii), choć przepisy obejmowały już koty urodzone po 2014 roku.

Celem było jedno: zahamowanie niekontrolowanego rozmnażania. W praktyce przyniosło to bardzo konkretne efekty – dziesiątki tysięcy zabiegów wykonywanych rocznie i realne ograniczenie liczby niechcianych miotów.

Obowiązkowe jest również czipowanie i rejestracja kotów

Drugim kluczowym elementem systemu jest identyfikacja zwierząt.

Koty w Belgii:

• wszystkie muszą być zaczipowane,
• obowiązuje rejestracja w centralnej bazie danych (CatID),
• czipowanie musi nastąpić przed ukończeniem 12. tygodnia życia kota,
• jeśli kot trafia do nowego opiekuna wcześniej – obowiązek spoczywa na dotychczasowym właścicielu,
• koty przywożone do Belgii muszą być oznakowane i posiadać paszport UE.

To rozwiązanie pozwala nie tylko ograniczyć porzucenia, ale także skutecznie identyfikować właścicieli zwierząt i egzekwować obowiązki prawne.

Kary za brak kastracji i czipowania

Warto podkreślić, że system w Belgii nie opiera się wyłącznie na edukacji i nałożeniu obowiązków na opiekunów kotów. Bowiem ważnym elementem jest również egzekwowanie przepisów.

Za nieprzestrzeganie prawa grożą kary:

• kary finansowe (najczęściej ok. 100–200 euro, ale mogą być znacznie wyższe),
• w niektórych przypadkach grzywny sięgające nawet kilku tysięcy euro,
• obowiązek dostosowania się do przepisów w określonym czasie (np. 30 dni dla osób przyjeżdżających z kotem do kraju lub regionu).

Dzięki temu przepisy nie są martwe – realnie wpływają na zachowania właścicieli.

Programy wsparcia i kampanie społeczne

Co istotne, Belgia nie ograniczyła się jedynie do nakazów i kar. Duży nacisk położono również na edukację i wsparcie finansowe dla opiekunów kotów.

W wielu gminach:

• dostępne są dofinansowania do zabiegów kastracji,
• organizowane są kampanie informacyjne,
• promowana jest adopcja zamiast kupna zwierząt.

Przykładem jest kampania „Make Love, Not Kittens”, która w przystępny sposób tłumaczy, jak szybko może rosnąć populacja kotów i dlaczego odpowiednio wczesna kastracja jest kluczowa.

Dodatkowo niektóre samorządy oferują konkretne zachęty finansowe, które w praktyce mogą pokrywać znaczną część kosztów zabiegu.

Efekty: czy obowiązkowa kastracja i czipowanie kotów działa?

Jak pokazują dane i konkretne liczby, przyjęty model przynosi wymierne rezultaty.

• tylko w 2024 r. w samej Walonii i Brukseli wysterylizowano ponad 38 tysięcy kotów,
• od momentu wprowadzenia obowiązkowych przepisów liczba zabiegów liczona jest w dziesiątkach tysięcy rocznie,
• systematycznie ograniczana jest liczba niekontrolowanych rozmnożeń.

Choć trudno wskazać jeden „najlepszy” kraj w Europie, Belgia bez wątpienia znajduje się w ścisłej czołówce państw, które najskuteczniej wdrożyły systemowe rozwiązania w walce z bezdomnością kotów.

Dlaczego model belgijski jest tak skuteczny?

Na sukces Belgii składa się kilka elementów:

1. Kompleksowość – kastracja, czipowanie i kontrola hodowli działają razem.
2. Wczesna interwencja – obowiązek przed 5–6 miesiącem życia.
3. Egzekwowanie prawa – realne kary finansowe.
4. Wsparcie finansowe i edukacja – zachęty zamiast wyłącznie sankcji.
5. Centralna baza danych – pełna identyfikowalność zwierząt.

To właśnie połączenie tych czynników sprawia, że belgijski system jest uznawany za jeden z najbardziej efektywnych w Europie. To model, który coraz częściej pojawia się w debacie publicznej w innych krajach – również w Polsce.

Belgia pokazuje bowiem, że walka z bezdomnością kotów może być skuteczna – pod warunkiem wdrożenia spójnych i konsekwentnie egzekwowanych przepisów. Obowiązkowa kastracja i czipowanie nie są tu jedynie zaleceniem, lecz realnym standardem.

Źródło: Niedziela.be